Laxman Hake visit Gevrai Issues
सुभाष मुळे
गेवराई: बीड जिल्ह्यात प्रा. लक्ष्मण हाके यांच्या दौऱ्या दरम्यान जिल्हाधिकारी यांनी मनाई आदेश जारी केले होते. मात्र, या आदेशाचे उल्लंघन करत गेवराई पोलिस ठाणे हद्दीतील तलवाडा फाटा परिसरात पाचपेक्षा अधिक लोकांची गर्दी जमविण्यात आली. यावेळी जमावातील काही जणांनी झेंड्याच्या दांड्याने एका चारचाकी वाहनाची तोडफोडही केली. ही घटना दि. ७ रोजी घडली असून, या प्रकारामुळे कायदा व सुव्यवस्था धोक्यात आली. या घटनेमुळे परिसरात काही काळ तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र पोलिसांनी तातडीने कारवाई करून परिस्थिती नियंत्रणात आणली. मनाई आदेश लागू असताना झालेल्या या गोंधळामुळे गेवराई पोलिसांनी नऊ जणांविरुद्ध गुन्हा दाखल केला आहे.
कायद्याचा सन्मान करणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. मतभेद असतील, विचारभिन्नता असेल तर त्यासाठी कायदेशीर आणि लोकशाही मार्ग खुले आहेत. दगडफेक, तोडफोड, जमावबंदीचे उल्लंघन हा लोकशाही मार्ग नाही. उलट या माध्यमातून आंदोलनाची नैतिक ताकदच कमी होते. काही दिवसांपूर्वी बीड जिल्ह्यातील दौऱ्यादरम्यान प्रा. हाके आणि आमदार विजयसिंह पंडित यांच्या कार्यकर्त्यांत मोठा राडा झाल्याने जिल्हाधिकाऱ्यांनी खबरदारीचा उपाय म्हणून संपूर्ण जिल्ह्यात आंदोलन, मोर्चे व सभा यावर प्रतिबंध लावत मनाई आदेश जारी केले होते.
दरम्यान, पुन्हा दोन दिवसांपूर्वी प्रा. लक्ष्मण हाके यांच्या दौऱ्याच्या पार्श्वभूमीवर गेवराई तालुक्यात पुन्हा एकदा तणावाचे वातावरण निर्माण झाले. दि. ७ सप्टेंबर रोजी गेवराई पोलिस ठाणे हद्दीतील तलवाडा फाटा परिसरात मोठ्या संख्येने नागरिकांनी जमाव जमवला. यावेळी झेंड्याच्या दांड्यांचा वापर करून एका चारचाकी वाहनाची तोडफोड करण्यात आली. या प्रकारामुळे कायदा व सुव्यवस्थेला गंभीर स्वरूपाचा धोका निर्माण झाला. या प्रकरणी गेवराई पोलिसांनी नऊ जणांविरुद्ध मनाई आदेशाचे उल्लंघन व तोडफोडीचे गुन्हे दाखल केले असून त्यात शुभम शेंडगे, दत्ता चोरमले, अशोक शेंडगे, राजेंद्र शेंडगे, हनुमान मुकुटराव, दत्ता शेंडगे, निळकंठ पंडित, ज्ञानेश्वर धूमाळ अशी आरोपींची नावे पोलिस तपासात पुढे आल्याने चौकशी सुरू आहे.
गेवराई तालुक्यात घडलेली अलीकडील घटना पुन्हा एकदा कायदा व सुव्यवस्थेच्या प्रश्नाला अधोरेखित करते. प्रा. लक्ष्मण हाके यांच्या दौऱ्यादरम्यान जिल्हाधिकाऱ्यांनी मनाई आदेश लागू केले होते. हे आदेश नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि कोणतेही अनुचित प्रकार घडू नयेत म्हणून जारी करण्यात येतात. मात्र या आदेशाचे उल्लंघन करून तलवाडा फाटा परिसरात मोठ्या प्रमाणावर गर्दी जमवली गेली. इतकेच नव्हे, तर जमावाने एका चारचाकी वाहनाची तोडफोड केली. परिणामी, पोलिसांना नऊ जणांविरुद्ध गुन्हा दाखल करावा लागला. ही घटना चिंताजनक आहे. लोकशाहीमध्ये आंदोलने, सभा, मोर्चे हे अधिकार दिले गेले आहेत; पण त्याचबरोबर जबाबदाऱ्या देखील आहेत. मनाई आदेशाचे उल्लंघन करणे म्हणजे केवळ कायद्याचा भंग नव्हे, तर समाजात अराजक निर्माण करण्याचा प्रयत्न होय. अशा घटनांमुळे निष्पाप लोक त्रस्त होतात, प्रशासनावर ताण येतो आणि समाजात दहशतीचे वातावरण निर्माण होते.
पोलिसांनी वेळेत केलेली कारवाई कौतुकास्पद आहे. मात्र, पुढे अशा घटना टाळण्यासाठी प्रशासनाने अधिक काटेकोरपणे दक्ष राहणे आवश्यक आहे. तसेच समाजातील नेत्यांनी आपल्या समर्थकांना कायद्याचे पालन करण्याचे आवाहन करणे ही त्यांचीही जबाबदारी आहे. लोकशाही ही केवळ हक्कांची नव्हे, तर जबाबदाऱ्यांचीही सांगड आहे. मनाई आदेशाचे उल्लंघन ही जबाबदारी विसरण्याची धोकादायक पायरी आहे, हे समाजाने लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
गेवराई तालुक्यात प्रा. लक्ष्मण हाके यांच्या दौऱ्यादरम्यान घडलेली घटना प्रशासनासमोरील गंभीर आव्हान अधोरेखित करते. जिल्हाधिकाऱ्यांनी कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी मनाई आदेश लागू केले असतानाही तलवाडा फाटा परिसरात मोठ्या प्रमाणावर जमाव जमवला गेला. इतकेच नव्हे, तर जमावाने एका वाहनाची तोडफोड करून परिस्थिती बिघडवण्याचा प्रयत्न केला. आंदोलन, सभा किंवा निदर्शने करणे हा लोकशाही हक्क असला तरी तो कायद्याच्या चौकटीत राहून करणे आवश्यक आहे. भावनेच्या भरात किंवा राजकीय दबावामुळे कायद्याचे उल्लंघन करणे म्हणजे लोकशाही मूल्यांना धक्का देणे होय.
म्हणूनच अशा घटना घडल्यास कडक कारवाई करणे गरजेचे आहे. त्याचबरोबर, नागरिक आणि नेत्यांनीही लोकशाहीच्या प्रक्रियेत जबाबदारीची जाणीव ठेवली पाहिजे. आंदोलन करणे हक्क आहे, पण तोडफोड, हिंसा किंवा मनाई आदेशाचे उल्लंघन करून नव्हे, तर कायदेशीर मार्गांनी. शेवटी, मनाई आदेशाचा भंग हा केवळ कायद्याचा भंग नाही, तर लोकशाहीतील शिस्तीवर प्रश्नचिन्ह आहे. समाज व प्रशासन या दोन्ही बाजूंनी समन्वय राखल्यासच अशा घटना रोखता येतील.
