पणजी : पुढारी वृत्तसेवा
सागरी वन्यजीव प्रजातींवर परिणाम करणाऱ्या प्लास्टिकचा मागोवा घेणे अधिकाऱ्यां Τसाठी आव्हानात्मक होत आहे, असे वन विभागाचे म्हणणे आहे. सागरी वन्यजीवांवर परिणाम करणाऱ्या प्लास्टिक प्रदूषणाचा उगम शोधणे अवघड आहे. कारण प्राणी खूप दूरवर प्रवास करतात. किनाऱ्यावर अडकलेल्या प्राण्यांना आढळणारा कचरा कुठून येतो, हे ओळखणे मोठे आव्हान आहे.
सागरी जीव, विशेषतः समुद्र ओलांडण्यास सक्षम असलेले, कचरा समुद्रात पहिल्यांदा जिथे शिरला होता, त्या ठिकाणापासून दूरवरही प्लास्टिकचा सामना करू शकतात, असे अधिकाऱ्याने सांगितले. यामुळे गोव्याच्या किनारपट्टीवरील वन्यजीवांवर परिणाम करणारे प्लास्टिक स्थानिक पातळीवर आले आहे की, सागरी प्रवाहाद्वारे वाहून आले आहे, हे निश्चित करणे कठीण होते.
दिसण्यातील साम्यामुळे कासवे प्लास्टिकला त्यांचे नैसर्गिक भक्ष्य असलेल्या जेलीफिश समजण्याची चूक करू शकतात, असे अधिकाऱ्याने सांगितले. जेलीफिश, जे त्यांचे नैसर्गिक भक्ष्य आहेत, त्यांच्यासाठी प्लास्टिक दृश्यमान साम्यामुळे धोकादायक ठरू सकतात, असे अधिकाऱ्याने सांगितले.
प्लास्टिकचे सेवन ही एक गंभीर चिंतेची बाब आहे, तथापि गोव्याच्या किनारपट्टीवर प्लास्टिक अडकण्याच्या घटनांमध्ये त्याचा किती वाटा आहे हे निश्चित करण्यासाठी अजूनही वैज्ञानिक पुराव्यांची आवश्यकता आहे. प्लास्टिकचा स्त्रोत शोधण्यासाठी सागरी संवर्धन संस्थांमध्ये विशेष अभ्यास आणि समन्वय आवश्यक आहे, असे अधिकाऱ्याने सांगितले.
उपलब्ध असलेली किनाऱ्यावर अडकण्याच्या घटनांची आकडेवारी केवळ नोंद ठेवते. परंतु त्यातून मूळ कारणे स्पष्ट होत नाहीत. याचा नेमका परिणाम निश्चित करण्यासाठी पुढील वैज्ञानिक मूल्यांकनाची आवश्यकता आहे. प्लास्टिक प्रदूषण आणि प्रतिबंधनात्मक कारवाई कुठे सर्वात प्रभावी ठरेल, हे निश्चित करणे. जमिनीवर प्लास्टिक कचऱ्याचे व्यवस्थापन करणे हे कचरा समुद्रात पोहोचण्यापासून रोखण्यासाठी तितकेच महत्त्वाचे आहे.
तीन वर्षांत १,२६३ सागरी जीव अडकले
एका अहवालानुसार, २०२३ ते २०२५ या कालावधीत गोव्यात १,२६२ सागरी जीव किनाऱ्यावर अडकले. वार्षिक संख्या २०२३ मध्ये ३७६ वरून २०२४ मध्ये ४६२ पर्यंत वाढली, त्यानंतर २०२५ मध्ये ती ४२४ पर्यंत कमी झाली. तीन वर्षांच्या कालावधीत नोंदवलेल्या एकूण किनाऱ्यावर अडकण्याच्या घटनांपैकी, ९१६ घटना दक्षिण गोव्यात आणि ३८६ उत्तर गोव्यात घडल्या.
या आकडेवारीत कासव, डॉल्फिन, सागरी पक्षी, व्हेल, पॉर्पोईज (डुκρα मासा) आणि इतर सागरी जीवांचा समावेश आहे. यापैकी ६०९ घटनांमध्ये कासव, तर ३०९ घटनांमध्ये डॉल्फिन किनाऱ्यावर अडकले. तथापि, या नोंदींवरूनच हे स्पष्ट होत नाही की, किती घटना थेट प्लास्टिक प्रदूषणाशी संबंधित होत्या.
