Forts in Maharashtra: Not just Lohagad! Here are 5 historical forts in Maharashtra that take on a heavenly appearance during the monsoon—definitely worth a visit
पुढारी ऑनलाईन : अलीकडेच घडलेल्या केतन अग्रवाल हत्याकांडानंतर लोहगड किल्ला चर्चेत आला आहे. मात्र, जर तुम्ही यंदाच्या पावसाळ्यात सह्याद्रीत सुरक्षित ट्रेकिंग आणि भटकंतीचा बेत आखत असाल, तर लोहगडसोबत महाराष्ट्रातील आणखी काही ऐतिहासिक किल्ल्यांनाही नक्की भेट द्या. ढगांनी वेढलेल्या हिरव्यागार दऱ्या आणि निसर्गसौंदर्य तुमचे मन जिंकून घेईल.
पावसाळ्यात महाराष्ट्रातील किल्ल्यांची वाढते आकर्षण
पावसाळा सुरू होताच महाराष्ट्रात फिरायला जाणाऱ्यांची संख्या वाढते. सह्याद्रीच्या डोंगररांगा हिरव्यागार होतात, धबधबे दुथडी भरून वाहू लागतात आणि दऱ्याखोऱ्यांत धुक्याची चादर पसरते. या दिवसांत ऐतिहासिक किल्ले एखाद्या स्वर्गीय स्थळासारखे भासतात. त्यामुळे ट्रेकर्स, छायाचित्रकार आणि इतिहासप्रेमी मोठ्या संख्येने येथे भेट देतात.
मात्र, पुण्यातील २६ वर्षीय व्यावसायिक केतन अग्रवाल यांच्या हत्येप्रकरणामुळे लोहगड किल्ला सध्या चर्चेत आहे. त्यांची २० वर्षीय मंगेतर सिया गोयल हिने कथितपणे तिच्या प्रियकरासह त्यांना लोहगड किल्ल्यावरून सुमारे ४०० फूट खोल दरीत ढकलल्याचा आरोप आहे.
जर तुम्हीही या पावसाळ्यात ट्रेकिंगचा विचार करत असाल, तर योग्य तयारी करून खालील किल्ल्यांना नक्की भेट द्या.
लोहगड किल्ला, लोणावळा
सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये वसलेला लोहगड किल्ला हा महाराष्ट्रातील सर्वाधिक लोकप्रिय पावसाळी ट्रेकपैकी एक आहे. समुद्रसपाटीपासून सुमारे १,०३३ मीटर उंचीवर असलेल्या या किल्ल्याचा प्रारंभिक इतिहास सातवाहन काळापर्यंत जातो.
'लोहगड' म्हणजे 'लोखंडासारखा मजबूत किल्ला'. अनेक राजवटींनंतर हा किल्ला छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ताब्यात आला. येथील 'विंचूकाटा' हा विंचवाच्या शेपटीसारखा दिसणारा किल्ल्याचा भाग पर्यटकांसाठी खास आकर्षण आहे. पावसाळ्यात येथून दिसणारे ढग आणि हिरवाई अविस्मरणीय अनुभव देतात.
राजगड किल्ला, पुणे
पुण्याजवळील राजगड हा मराठा साम्राज्याची पहिली राजधानी म्हणून ओळखला जातो. जवळपास २० वर्षे तो प्रशासन आणि लष्करी दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे केंद्र होता.
सुमारे १,३०० मीटर उंचीवरील या किल्ल्यावरून सह्याद्रीचे विहंगम दृश्य दिसते. पावसाळ्यात येथील ट्रेक अधिक रोमांचक वाटतो. विस्तीर्ण परिसर, बुरुज आणि पठारे यामुळे इतिहास व साहस यांचा सुंदर संगम अनुभवता येतो.
हरिश्चंद्रगड किल्ला, अहिल्यानगर
इतिहास, पौराणिक परंपरा आणि निसर्ग यांचा सुंदर संगम म्हणजे हरिश्चंद्रगड. येथील प्रसिद्ध कोकणकडा हा महाराष्ट्रातील सर्वात सुंदर दृश्यबिंदूंपैकी एक मानला जातो.
पावसाळ्यात हा ट्रेक दाट जंगल, खडकाळ वाटा आणि प्राचीन गुहांमधून जातो. ढगांनी वेढलेल्या दऱ्या आणि निसर्गरम्य वातावरण ट्रेकर्सना विशेष आकर्षित करते.
रायगड किल्ला, महाड
रायगड हा मराठा इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचा किल्ला आहे. इथेच इ.स. १६७४ मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक झाला आणि दीर्घकाळ हा मराठा साम्राज्याची राजधानी राहिला.
पावसाळ्यात रायगडाचे सौंदर्य अधिक खुलून दिसते. येथे ऐतिहासिक पायऱ्यांनी ट्रेक करत किंवा रोपवेच्या माध्यमातूनही पोहोचता येते. किल्ल्यावरून दिसणारे धुक्याने झाकलेले डोंगर आणि दऱ्या मन मोहून टाकतात.
सिंहगड किल्ला, पुणे
पुण्याजवळील सिंहगड हा महाराष्ट्रातील सर्वाधिक प्रसिद्ध किल्ल्यांपैकी एक आहे. पूर्वी त्याला कोंढाणा किल्ला म्हटले जात असे. इ.स. १६७० मधील सिंहगडाच्या ऐतिहासिक लढाईनंतर या किल्ल्याला 'सिंहगड' हे नाव मिळाले.
याच ठिकाणी वीर तानाजी मालुसरे यांनी मुघलांविरुद्ध शौर्याने लढा दिला होता. पावसाळ्यात येथील ट्रेकचा मार्ग अत्यंत नयनरम्य असतो. वाटेत मिळणारा गरमागरम चहा आणि स्थानिक खाद्यपदार्थ या प्रवासाची मजा आणखी वाढवतात.
तिकोना किल्ला, कामशेत
तिकोना किल्ला, ज्याला वितंडगड असेही म्हटले जाते, हा पुण्यापासून सुमारे ६० किलोमीटर अंतरावर मावळ तालुक्यातील कामशेतजवळ आहे.
सुमारे ३,५०० फूट उंचीच्या त्रिकोणी आकाराच्या डोंगरावर हा किल्ला असल्यामुळे त्याला 'तिकोना' हे नाव पडले. पावसाळ्यात येथून दिसणारे पवना धरण आणि आजूबाजूच्या हिरव्यागार दऱ्या मनाला भुरळ घालतात. ट्रेकदरम्यान प्राचीन गुहा आणि मंदिरांचेही दर्शन घडते.
पावसाळ्यात ट्रेकिंग करताना घ्या ही काळजी
घसरण टाळण्यासाठी चांगल्या दर्जाचे ट्रेकिंग शूज वापरा.
रेनकोट आणि वॉटरप्रूफ बॅग सोबत ठेवा.
हवामानाचा अंदाज तपासूनच प्रवासाला निघा.
शक्यतो गटाने ट्रेक करा.
आवश्यक औषधे, फर्स्ट-एड किट आणि पुरेसे पिण्याचे पाणी सोबत ठेवा.
धोकादायक कड्यांवर सेल्फी किंवा फोटो काढण्याचा मोह टाळा.
स्थानिक प्रशासन आणि वन विभागाच्या सूचनांचे पालन करा.
