bhagwad gita advice before making difficult decision
पुढारी ऑनलाईन : आयुष्यात एखादा मोठा निर्णय घेताना संभ्रम निर्माण झाला आहे का? जाणून घ्या, भगवद्गीतेच्या अठराव्या अध्यायात श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला दिलेल्या त्या ज्ञानाबद्दल, जे तुम्हाला योग्य आणि विवेकी निर्णय घेण्याचा मार्ग दाखवते.
आयुष्यात काही निर्णय असे असतात, ज्यांचा परिणाम दीर्घकाळ राहतो. करिअर, नातेसंबंध किंवा कुटुंबाशी संबंधित दोन पर्यायांमध्ये मन अनेकदा संभ्रमात पडते. भीती, भावना आणि इतरांची मते यामुळे निर्णय घेणे आणखी कठीण होते. भगवद्गीतेमध्ये श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला अशी एक शिकवण दिली आहे, जी आजही कठीण प्रसंगी मार्गदर्शक ठरते. त्यांनी अर्जुनाला ज्ञान दिले; मात्र अंतिम निर्णय घेण्याचे स्वातंत्र्य त्याच्यावरच सोपवले. हीच शिकवण आपल्यालाही विचारपूर्वक मार्ग निवडण्याचे धैर्य देते.
ज्ञान दिले, निर्णयाचा अधिकार अर्जुनावर सोडला
गीतेच्या अठराव्या अध्यायात श्रीकृष्ण म्हणतात—
“इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया।
विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु॥”
अर्थात, “मी तुला हे अत्यंत गूढ ज्ञान सांगितले आहे. आता तू याचा पूर्णपणे विचार कर आणि त्यानंतर तुला जे योग्य वाटेल ते कर.”
या श्लोकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे श्रीकृष्ण अर्जुनाला आदेश देऊन त्याचा विचार करण्याचा अधिकार हिरावून घेत नाहीत. ते त्याला ज्ञान समजावून सांगतात आणि अंतिम जबाबदारी त्याच्यावर सोपवतात. हेच खऱ्या मार्गदर्शनाचे स्वरूप आहे.
कठीण काळात घाईघाईने निर्णय घेऊ नका
जेव्हा मन अस्वस्थ असते, तेव्हा तणावातून बाहेर पडण्यासाठी आपण लगेच एखादा निर्णय घेण्याचा प्रयत्न करतो. मात्र घाईघाईने घेतलेला निर्णय नेहमीच योग्य असेल असे नाही. गीतेची शिकवण सांगते की, आधी मन शांत करा. समस्या समजून घ्या, उपलब्ध पर्यायांचा विचार करा आणि प्रत्येक निर्णयाचे संभाव्य परिणाम जाणून घ्या. थोडे थांबून विचार केल्याने अशा चुकीपासून बचाव होऊ शकतो, ज्याचा पश्चात्ताप अनेक वर्षे करावा लागू शकतो. शांत मनाने विचार करून निवडलेला मार्ग हा घाबरलेल्या मनाने घेतलेल्या निर्णयापेक्षा अधिक भक्कम असतो. निर्णय घेण्यासाठी वेळ घेणे ही कमजोरी नसून शहाणपणाचे लक्षण आहे.
सल्ला ऐका, पण निर्णय स्वतः घ्या
अनुभवी व्यक्तीचा सल्ला घेणे चांगली गोष्ट आहे. मात्र एखाद्याचे म्हणणे ऐकून डोळे झाकून त्याच मार्गावर चालणे म्हणजे ज्ञान नव्हे. खरे ज्ञान आपल्याला स्वतः विचार करण्याची क्षमता देते. श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला कर्म, आत्मा आणि धर्म यांचे ज्ञान दिले; तरीही त्याला स्वतः विचार करण्याचे स्वातंत्र्य दिले. इतरांची मते आपल्याला दिशा दाखवू शकतात; मात्र अंतिम जबाबदारी आपलीच असते. प्रत्येक परिस्थिती वेगळी असते. त्यामुळे कोणाचाही विचार न करता अंधानुकरण केल्यास भविष्यातील अडचणी वाढू शकतात. स्वतः विचार करून घेतलेला निर्णय आत्मविश्वासही वाढवतो.
योग्य निर्णय नेहमीच सोपा असेल असे नाही
अनेक वेळा समोर असलेल्या दोन्ही पर्यायांमध्ये काही ना काही अडचण असते. अशा वेळी मनाला असा मार्ग निवडावासा वाटतो, ज्यामुळे लगेच आराम मिळेल. मात्र सोपा मार्ग नेहमीच योग्य असेल असे नाही.
गीता आपल्याला आठवण करून देते की, केवळ तात्कालिक फायदा किंवा नुकसान पाहून निर्णय घेऊ नये. आपले कर्तव्य, मूल्ये आणि भविष्यातील परिणाम यांचाही विचार केला पाहिजे. योग्य निर्णय हा विचारपूर्वक आणि विवेकाने घेतलेला असतो.
भीतीपोटी एखादी गोष्ट पुढे ढकलणे हेदेखील एक प्रकारचे निर्णय घेणेच आहे आणि त्याचेही परिणाम असतात. त्यामुळे निर्णय घेताना धैर्य आणि स्पष्टता ठेवणे आवश्यक आहे.
आयुष्यातील निर्णयांची जबाबदारी स्वतः घ्या
आई-वडील, मित्र, गुरु आणि तज्ज्ञ आपल्याला योग्य सल्ला देऊ शकतात. त्यांचे म्हणणे ऐकणे नक्कीच महत्त्वाचे आहे; मात्र प्रत्येक परिस्थितीत दुसरी व्यक्ती आपल्यासाठी निर्णय घेऊ शकत नाही.
आपल्या आयुष्याची जबाबदारी आपल्यालाच स्वीकारावी लागते. जेव्हा बाहेरच्या दबावामुळे मन गोंधळून जाते, तेव्हा काही क्षण स्वतःच्या अंतर्मनात डोकावून पाहा. ज्ञानाला आधार बनवा, विवेकाला मार्गदर्शक बनवा आणि जबाबदारीला आपला संकल्प बनवा. प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर लगेच मिळणे आवश्यक नाही. अनेकदा आपण थोडा वेळ थांबून शांतपणे विचार केल्यानंतरच योग्य दिशा स्पष्ट होते. त्यामुळे घाबरून निर्णय घेण्याऐवजी समजूतदारपणाला आणि विवेकाला महत्त्व द्या.
गीतेची शिकवण ठरते मोठा आधार
कठीण निर्णय घेताना भगवद्गीतेचा हा संदेश आपल्यासाठी मोठा आधार ठरू शकतो. ज्ञानाला आधार बनवा, विवेकाला मार्गदर्शक बनवा आणि जबाबदारीला आपला संकल्प बनवा. विचारपूर्वक आणि समजूतदारपणे उचललेले एक पाऊल आपल्या आयुष्याची दिशाच बदलू शकते.
