Form 121 TDS Rule: नवीन आर्थिक वर्ष सुरू होऊन एक महिना उलटला असला तरी आयकर नियमांमध्ये झालेला एक महत्त्वाचा बदल अजूनही अनेकांच्या लक्षात आलेला नाही. हा बदल दुर्लक्षित केल्यास थेट तुमच्या उत्पन्नावर परिणाम होऊ शकतो आणि सरकार तुमच्या कमाईतून थेट TDS (टीडीएस) कापू शकते.
या संदर्भात Income Tax Department of India ने नवीन फॉर्म 121 सादर केला आहे. हा फॉर्म पूर्वी वापरल्या जाणाऱ्या 15G आणि 15H या फॉर्मच्या जागी लागू करण्यात आला आहे. त्यामुळे आता व्याज, डिव्हिडंड किंवा इतर उत्पन्नावर टीडीएस लागू होऊ नये यासाठी हा नवीन फॉर्म भरून देणे आवश्यक झाले आहे.
फॉर्म 121 हा एक साधा 4 पानांचा फॉर्म आहे, जो तुमच्या उत्पन्नावर टीडीएस लागू होऊ नये यासाठी भरला जातो. याआधी 60 वर्षांखालील व्यक्तींना 15G आणि ज्येष्ठ नागरिकांना 15H भरावा लागत होता, मात्र आता या दोन्ही फॉर्मची जागा एकाच फॉर्म 121 ने घेतली आहे.
१ एप्रिल 2026 नंतर तुमच्या गुंतवणुकीवर किंवा ठेवींवर मिळणाऱ्या उत्पन्नावर किमान 10% टीडीएस कापला जाईल. म्हणजेच तुमच्या खात्यात कमी पैसे जमा होतील. हा पैसा परत मिळवण्यासाठी तुम्हाला आयकर रिटर्न (ITR) भरूनच रिफंड घ्यावा लागेल.
हा फॉर्म फक्त त्या व्यक्तींनी भरायचा आहे ज्यांची एकूण वार्षिक आयकर देयता शून्य आहे. म्हणजेच सर्व सूट आणि कपातींनंतर तुमच्यावर कर लागू होत नसेल, तरच तुम्ही हा फॉर्म भरू शकता. तसेच, तुम्ही भारताचे रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
फॉर्म 121 चा वापर अनेक प्रकारच्या उत्पन्नासाठी करता येतो. बँक एफडी, सेव्हिंग अकाउंटवरील व्याज, पोस्ट ऑफिस ठेवी, शेअर्सवरील डिव्हिडंड, म्युच्युअल फंडमधील उत्पन्न, भाडे उत्पन्न यावर तो लागू होतो. तसेच EPF किंवा PPF मधून पैसे काढताना देखील काही अटींमध्ये टीडीएस लागू होतो.
उदाहरणार्थ, EPF मधून 5 वर्षांपूर्वी ₹50,000 पेक्षा जास्त रक्कम काढल्यास 10% टीडीएस लागू होतो. PAN नसेल तर हा दर 30% पर्यंत जाऊ शकतो. मात्र, वेळेवर फॉर्म 121 भरल्यास ही कपात टाळता येऊ शकते.
फॉर्म 121 दोन भागांमध्ये विभागलेला आहे. भाग ‘A’ मध्ये तुमची वैयक्तिक माहिती, PAN नंबर, उत्पन्नाचा तपशील आणि आयकर रिटर्नची माहिती द्यावी लागते. भाग ‘B’ संबंधित बँक किंवा संस्थेकडून भरला जातो.
हा नवीन फॉर्म तुमचं उत्पन्न सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि अनावश्यक टीडीएस कपात टाळण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. जर तुमची कर देयता शून्य असेल आणि तुम्ही हा फॉर्म वेळेवर भरला नाही, तर तुमच्या खात्यात येणाऱ्या पैशावर थेट कपात होऊ शकते.
एकूणच, नवीन नियम समजून घेणे आणि वेळेवर फॉर्म 121 भरून देणे हे प्रत्येक गुंतवणूकदारासाठी आवश्यक झाले आहे. अन्यथा, छोट्या चुकीमुळे मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो.
