E100 Fuel Benefits and Disadvantages India: भारतामध्ये पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या किमतींमुळे पर्यायी इंधनांबाबत चर्चा वेगाने सुरू आहे. त्यातच केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी 100 टक्के इथेनॉलवर चालणाऱ्या E100 इंधनाला मंजुरी दिल्यानंतर या विषयाकडे सर्वांचे लक्ष आहे.
सरकारचा उद्देश देशाचे पेट्रोलवरील अवलंबित्व कमी करणे, आयात खर्च कमी करणे आणि पर्यावरणपूरक इंधनाला प्रोत्साहन देणे हा आहे. मात्र E100 हे खरंच भविष्यातील इंधन ठरणार का? की त्यात काही गंभीर त्रुटीही आहेत? चला, याबाबत सविस्तर जाणून घेऊया.
E100 म्हणजे 100 टक्के शुद्ध इथेनॉल. यामध्ये पेट्रोलचे कोणतेही मिश्रण नसते. सध्या भारतात E20 इंधन वापरले जाते. यात पेट्रोलमध्ये 20 टक्के इथेनॉल मिसळलेले असते.
इथेनॉल हे गूळ, ऊस, मका आणि इतर जैविक पदार्थांपासून तयार केले जाते. विशेष प्रक्रियेद्वारे त्याचे उत्पादन केले जाते. त्यामुळे याला देशांतर्गत उपलब्ध असणारे इंधन मानले जाते.
सध्या बाजारात उपलब्ध बहुतांश वाहने E10 किंवा E20 इंधनासाठी तयार करण्यात आलेली आहेत. मात्र E100 वापरण्यासाठी ‘फ्लेक्स-फ्यूल इंजिन’ आवश्यक असते. हे इंजिन इथेनॉलच्या वापरासाठी डिझाइन केलेले असते. सामान्य पेट्रोल इंजिनमध्ये E100 वापरल्यास नुकसान होऊ शकते.
अलीकडेच काही वाहन उत्पादकांनी फ्लेक्स-फ्यूल तंत्रज्ञानावर आधारित वाहने आणली आहेत. त्यामध्ये इथेनॉलचे प्रमाण 80 ते 100 टक्क्यांपर्यंत वापरता येते.
E100 चा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे त्यातून कार्बन उत्सर्जन कमी होते. पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉल अधिक पर्यावरणपूरक मानले जाते. त्यामुळे वायू प्रदूषण आणि ग्लोबल वॉर्मिंगच्या समस्यांवर काही प्रमाणात नियंत्रण मिळवता येऊ शकते.
भारत मोठ्या प्रमाणावर कच्च्या तेलाची आयात करतो. इथेनॉलचा वापर वाढल्यास परकीय चलनाची बचत होऊ शकते आणि देशाची ऊर्जा सुरक्षा मजबूत होऊ शकते.
इथेनॉल निर्मितीसाठी ऊस आणि मका यांसारख्या पिकांचा वापर होतो. त्यामुळे कृषी क्षेत्राला नवीन बाजारपेठ उपलब्ध होऊ शकते आणि शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढ होण्याची शक्यता आहे.
E100 मधील ऊर्जा क्षमता पेट्रोलपेक्षा सुमारे 30 ते 33 टक्के कमी असते. त्यामुळे वाहनाचा इंधन वापर वाढू शकतो आणि एका लिटरमध्ये मिळणारे मायलेज कमी होऊ शकते.
इथेनॉलचे रासायनिक स्वरूप काही प्रमाणात गंज लावणारे असते. त्यामुळे जुन्या वाहनांमधील रबर, प्लास्टिक आणि इंजिनचे नुकसान होऊ शकते.
अतिशय कमी तापमान असलेल्या भागांमध्ये E100 वर चालणारी वाहने सुरू करणे कठीण आहे. कारण इथेनॉलचे पेट्रोलइतके बाष्पीभवन होत नाही.
सध्या भारतात E100 इंधनासाठी आवश्यक पंप, साठवणूक व्यवस्था आणि वितरण नेटवर्क मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध नाही. त्यामुळे या इंधनाचा वापर सुरू होण्यासाठी अजून काही काळ लागू शकतो.
तसेच देशातील बहुतांश वाहने अद्याप फ्लेक्स-फ्यूल तंत्रज्ञानाशी सुसंगत नाहीत. त्यामुळे E100 चा वापर तातडीने सर्वांसाठी शक्य होणार नाही.
केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी सातत्याने इथेनॉल-आधारित इंधनाला प्रोत्साहन देत आहेत. त्यांचे म्हणणे आहे की इथेनॉल पेट्रोलपेक्षा स्वस्त आहे आणि त्याचा वापर वाढल्यास वाहतूक खर्चही कमी होऊ शकतो.
त्यांनी टोयोटा, मारुती सुझुकी, बजाज, हिरो आणि टीव्हीएससह अनेक वाहन कंपन्यांना फ्लेक्स-फ्यूल इंजिन विकसित करण्याचे आवाहन केले आहे.
E100 हे पर्यावरणपूरक आणि स्वदेशी पर्याय म्हणून नक्कीच आशादायक आहे. मात्र त्याचा व्यापक वापर सुरू होण्यासाठी वाहन उद्योग, इंधन वितरण व्यवस्था आणि ग्राहकांची तयारी या सर्व गोष्टींची आवश्यकता आहे.
सध्या तरी सामान्य वाहनधारकांसाठी E10 आणि E20 हेच सर्वात सुरक्षित पर्याय आहेत. मात्र पुढील काही वर्षांत फ्लेक्स-फ्यूल वाहनांचा वापर वाढला, तर E100 भारताच्या इंधन क्षेत्रात मोठा बदल घडवू शकते.
