high blood pressure control tips
नवी दिल्ली: उच्च रक्तदाब किंवा हायपरटेन्शन ही एक मोठी आरोग्य समस्या आहे, जी अनेकदा लक्षात येत नाही. म्हणूनच याला 'सायलेंट किलर' असेही म्हटले जाते. मात्र, यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी एक अत्यंत सोपा उपाय उपलब्ध आहे. साध्या मिठाऐवजी 'सॉल्ट सबस्टिट्यूट'चा वापर केल्यास हृदयविकार आणि स्ट्रोकचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो, असा दावा 'अमेरिकन हार्ट असोसिएशन'च्या अभ्यासात करण्यात आला आहे.
उच्च रक्तदाबामुळे दीर्घकाळात हृदय, मेंदू आणि मूत्रपिंडांवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. डॉक्टरांकडून नेहमीच मिठाचे सेवन कमी करण्याचा सल्ला दिला जातो, कारण सोडियमचे जास्त प्रमाण रक्तदाब वाढवण्याचे मुख्य कारण मानले जाते. मात्र, अमेरिकन हार्ट असोसिएशनमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या अभ्यासानुसार, ‘सॉल्ट सबस्टिट्यूट’ हा सोपा आणि परवडणारा उपाय असूनही त्याचा वापर अत्यल्प प्रमाणात केला जातो.
१. अत्यंत कमी वापर
अमेरिकेत केवळ 6% पेक्षा कमी लोक सॉल्ट सबस्टिट्यूट वापरतात. 2013 मध्ये 5.4% असलेला वापर 2020 मध्ये 2.5% पर्यंत घसरला आहे.
२. ज्यांना गरज, तेच वापरत नाहीत
उच्च रक्तदाब असलेल्या रुग्णांमध्येही याचा वापर अत्यल्प आहे. औषधे घेऊन रक्तदाब नियंत्रणात असलेल्या रुग्णांमध्ये सुमारे 10% वापर दिसतो, तर उपचार न घेतलेल्या रुग्णांमध्ये हा आकडा 8% पेक्षा कमी आहे.
३. बाहेर जेवल्याने येतात अडथळे
आठवड्यातून तीन किंवा अधिक वेळा हॉटेलमध्ये जेवण करणारे लोक सॉल्ट सबस्टिट्यूटचा वापर कमी करतात. कारण बाहेरच्या अन्नातील मीठावर त्यांचे नियंत्रण नसते.
४. किडनीसंबंधित आजार असलेल्या लोकांनी टाळावे
मिठाचे पर्याय प्रत्येकासाठी नसले तरी, किडनीसंबंधित आजार असलेल्या लोकांनी पोटॅशियममुळे ते टाळावेत. या अभ्यासात जे लोक ते सुरक्षितपणे वापरू शकत होते त्यांचा अभ्यास करण्यात आला आणि असे आढळून आले की त्या गटातही वापर ५% पेक्षा कमी होता.
मीठ प्रामुख्याने त्यातील सोडियमच्या प्रमाणामुळे रक्तदाब वाढवते. जेव्हा तुम्ही मीठ खाता, तेव्हा तुमच्या रक्तातील सोडियमची पातळी वाढते. मूत्रपिंडे लघवीद्वारे अतिरिक्त सोडियम बाहेर टाकून सोडियमची पातळी संतुलित ठेवण्यास मदत करतात. जर तुम्ही जास्त मीठ खाल्ले, तर किडनीला ते हाताळणे कठीण होऊ शकते, ज्यामुळे रक्ताचे प्रमाण वाढते. जास्त सोडियमच्या सेवनामुळे रक्तवाहिन्या कडक आणि अरुंद होऊ शकतात, ज्यामुळे समस्या आणखी वाढते. याउलट, पोटॅशियम तुमच्या शरीराला लघवीद्वारे सोडियम बाहेर टाकण्यास मदत करते आणि तुमच्या रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींवरील ताण कमी करते.
तज्ज्ञांच्या मते, गेल्या २० वर्षांत वापर न वाढण्यामागे काही कारणे आहेत. रुग्ण आणि काही डॉक्टरांमध्ये याबाबत चर्चा कमी होते. काहींना पोटॅशियमयुक्त मिठाची किंचित कडू चव जाणवते. बाजारात सामान्य मिठाच्या तुलनेत हे सहज उपलब्ध नसते.
