Eye Strain Headache
तुम्हाला वारंवार डोकेदुखीचा त्रास होतो का? अनेकदा आपण याकडे दुर्लक्ष करतो आणि त्याचे कारण अपुरी झोप, तणाव किंवा कामाचा थकवा असल्याचे मानतो. काही लोक वेदना कमी करण्यासाठी औषधेही घेतात; परंतु, जर असा त्रास वारंवार होत असेल, तर त्यामागे काहीतरी वेगळे कारण असू शकते. विशेषतः जर तुमचा दिवस मोबाईल फोन, लॅपटॉप किंवा पुस्तकांकडे एकटक पाहून जात असेल, तर हे अधिक संभवते. खरं तर, डोळ्यांवर सतत ताण आल्यामुळे डोकेदुखी होऊ शकते. मग, तुमची डोकेदुखी डोळ्यांशी संबंधित आहे हे कसे ओळखावे?
डॉक्टरांच्या मते, जेव्हा लोकांना डोकेदुखीचा त्रास होतो, तेव्हा त्यांना अनेकदा असे वाटते की याचे मूळ कारण मेंदू किंवा मज्जासंस्थेशी संबंधित आहे. मात्र, कधीकधी याचे कारण डोळे असू शकतात. आपल्या डोळ्यांचा आणि चेहऱ्यावरील स्नायूंचा एकमेकांशी संबंध असतो. जेव्हा आपण एखाद्या गोष्टीवर एकाग्रतेने लक्ष केंद्रित करतो उदा. वाचताना किंवा एखाद्या वस्तूवर लक्ष देताना तेव्हा डोळ्यांच्या सभोवतालच्या स्नायूंवर अधिक ताण येतो. जर हा ताण दीर्घकाळ टिकून राहिला, तर वेदना कपाळापर्यंत आणि मानेपर्यंत पसरू शकतात. अनेकदा, अशा प्रकारची वेदना अगदी सामान्य डोकेदुखीसारखीच जाणवते. डॉ. विवेक गर्ग यांनी ही माहिती दिली आहे.
जर तुमची दृष्टी कमकुवत असेल आणि तुमच्या चष्म्याचा नंबर चुकीचा असेल, तर गोष्टी स्पष्ट पाहण्यासाठी तुमच्या डोळ्यांना खूप जास्त कष्ट करावे लागतात. यामुळे डोळ्यांवर ताण येतो, ज्याचा परिणाम कपाळाच्या आसपास सौम्य पण सतत जाणवणाऱ्या वेदनेच्या स्वरूपात होऊ शकतो. चष्म्याच्या नंबरमध्ये अगदी थोडी जरी चूक असेल, तरीही समस्या निर्माण होऊ शकते.
जेव्हा आपण वाचतो किंवा मोबाईल फोन किंवा लॅपटॉपकडे पाहतो, तेव्हा दोन्ही डोळ्यांनी एकाच वेळी त्या वस्तूवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक असते. मात्र, काही लोकांच्या डोळ्यांना अशा कामासाठी प्रभावीपणे समन्वय साधणे कठीण जाते. परिणामी, दोन्ही डोळ्यांकडून मिळणाऱ्या प्रतिमांवर प्रक्रिया करण्यासाठी आणि त्या एकत्रित करण्यासाठी मेंदूला अधिक कष्ट करावे लागतात. यामुळे डोळ्यांच्या मागे वेदना होऊ शकतात किंवा तीव्र डोकेदुखी होते.
दिवसभर स्क्रीनकडे बघत राहिल्यानेही डोळ्यांवर परिणाम होतो. डॉक्टरांच्या मते, आपण सामान्यतः एका मिनिटात १५ ते २० वेळा डोळ्यांची उघडझाप करतो, परंतु स्क्रीनकडे बघताना हे प्रमाण केवळ ५ ते ७ वेळा इतके कमी होते. यामुळे डोळे कोरडे पडणे, जळजळ होणे आणि प्रकाशाचा त्रास होणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. दीर्घकाळ स्क्रीनसमोर राहिल्यामुळे संध्याकाळपर्यंत डोकेदुखी सुरू होऊ शकते.
डोळ्यांच्या आत एक विशिष्ट द्रव पदार्थ असतो. जेव्हा या द्रवाचा दाब वाढतो, तेव्हा काचबिंदू सारखे आजार होऊ शकतात. काही प्रकरणांमध्ये, यामुळे डोळ्यांत तीव्र वेदना होतात, ज्या कपाळाच्या दोन्ही बाजूंना किंवा डोळ्यांच्या आसपासच्या भागापर्यंत पसरू शकतात. याव्यतिरिक्त मळमळ होणे किंवा प्रकाशाच्या स्रोताभोवती रंगीत वलये दिसणे, अशी लक्षणेही दिसू शकतात. जर तुम्हाला अचानक तीव्र वेदना जाणवल्या, डोळे लाल झाले किंवा दृष्टी धूसर झाली, तर त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
दुपारच्या किंवा संध्याकाळच्या वेळी डोकेदुखी वाढणे: जर तुम्हाला सकाळी बरे वाटत असेल, परंतु वाचन केल्यानंतर किंवा लॅपटॉपवर दीर्घकाळ काम केल्यानंतर डोकेदुखी सुरू होत असेल, तर डोळ्यांवर ताण आला आहे का, हे तपासून पाहणे आवश्यक आहे.
डोळ्यांच्या आसपास वेदना होणे: जर तुम्हाला कपाळावर, दोन डोळ्यांच्या मध्ये, डोळ्यांच्या मागे किंवा कपाळाच्या दोन्ही बाजूंना वेदना होत असतील, तर ते डोळ्यांशी संबंधित समस्येचे लक्षण असू शकते.
डोळ्यांना विश्रांती दिल्यास आराम मिळणे: काही लोकांना अंधाऱ्या खोलीत डोळे मिटून विश्रांती घेतल्यास सुमारे ३० मिनिटांत आराम मिळतो. मात्र, केवळ यावरूनच डोकेदुखीचे कारण डोळेच आहेत, असे निश्चितपणे म्हणता येणार नाही.
इतर लक्षणे: डोकेदुखीसोबत दृष्टी धूसर होणे, मान ताठ होणे किंवा डोळ्यांत जळजळ होणे यांसारखी इतर लक्षणे आहेत का, याकडेही लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे.