PM Narendra Modi 25 years in public life
"मी स्वतःला विद्यार्थी मानतो. दररोज शिकत राहतो. तेव्हा एक संकट आले की देश हादरून जायचा मात्र आज संकट आलं की, देशाच्या सामर्थ्याची चर्चा होत आहे. माझ्या यशात देशवासीयांचा मोठा वाटा. जनतेचा विश्वास हीच आपली ताकद...वी विल डू इट हाच आपला संकल्प आहे," असे प्रतिपादन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज (दि. ७) केले. लोकसेवेत २५ वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्त दिल्लीतील इंदिरा गांधी इनडोअर स्टेडियमवर आयोजित कार्यक्रमात ते बोलत होते.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज सार्वजनिक जीवनातील २५ वर्षे पूर्ण केली. या निमित्त दिल्लीतील इंदिरा गांधी इनडोअर स्टेडियमवर पंतप्रधान मोदींनी देशभरातील भाजप कार्यकर्त्यांना आभासी (व्हर्च्युअल) माध्यमातून संबोधित केले. ७ ऑक्टोबर २००१ रोजी गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेताना, आपण सार्वजनिक जीवनातील या टप्प्यापर्यंत पोहोचू अशी कल्पनाही केली नव्हती, अशी आठवण पंतप्रधान मोदींनी यावेळी सांगितली.
मी गुजरातचा मुख्यमंत्री झाले तेव्हा प्रशासकीय व्यवस्थेचे फारसे ज्ञान नव्हते; माझा एकमेव आधार जनतेची ताकद हाच होता. मी याच विश्वासाचे रूपांतर माझ्या शक्तीमध्ये केले. मी निर्णय घेतले, धोरणे आखली आणि जनतेला सोबत घेऊन त्यांची अंमलबजावणी केली. २०१४ मध्ये माझ्या जबाबदाऱ्या वाढल्या आणि माझ्या कामाची व्याप्तीही विस्तारली. त्या काळात देशासमोर मोठी आव्हाने होती. देशातील प्रत्येक नागरिक पुढे जाण्यासाठी नवीन मार्ग शोधत होता. भारताच्या अर्थव्यवस्थेबाबत बोलायचे तर, जगाने तिला 'अयशस्वी' किंवा 'भविष्य नसलेली' मानण्यास सुरुवात केली होती. आशेचा कोणताही किरण दिसत नव्हता. निराशेच्या गर्तेत अडकलेल्या देशाला आशेची गरज होती. मी केवळ तेच केले जे मला सर्वोत्तम जमते: मी जनतेसोबत काम केले आणि पुन्हा एकदा तोच संकल्प केला—"आपण हे करून दाखवू." आता परिस्थिती बदलली आहे, असेही पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले.
पंतप्रधान मोदींनी सांगितले की, त्यांनी भारताच्या १४० कोटी नागरिकांसाठी प्रार्थना केली आहे. देवाने त्यांना अधिक ऊर्जेने देशासाठी काम करण्याची आणि सर्व देशबांधवांची अहोरात्र सेवा करण्याची शक्ती द्यावी, अशी प्रार्थना त्यांनी केली. ज्या जनतेला ते ईश्वराचे रूप मानतात, त्या जनतेनेच आजच्या आपल्या व्यक्तिमत्त्वाला घडवण्यात सर्वात मोठे योगदान दिले आहे, असेही त्यांनी नमूद केले.
२५ वर्षांचा जनविश्वास आणि २५ वर्षांचा अनुभव ही एक मोठी संपत्ती आहे. जनता हेच ईश्वराचे रूप आहे. कोट्यवधी लोकांचा विश्वास हाच आपल्या ताकदीचा आहे. देशातील नागरिकांचाच आपल्यावर पहिला हक्क आहे, असेही मोदी म्हणाले.
शालेय दिवसांची आठवण सांगताना मोदी म्हणाले की, शिकण्याची जिद्द हा त्यांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आणि आजही ते स्वतःला विद्यार्थी मानतात. शिकण्याची आपली इच्छा कधीही कमी होऊ नये, अशी प्रार्थना आपण नेहमीच ईश्वराकडे केली आहे, असेही त्यांनी सांगितले.
आपल्या भाषणात देशातील बदलांवर प्रकाश टाकताना पंतप्रधान मोदींनी नमूद केले की, 'मेड इन इंडिया' फोन्सची सर्वत्र चर्चा होत आहे. एकेकाळी भारतात वीजपुरवठा खंडित होण्याच्या (ब्लॅकआउट्स) बातम्या चर्चेत असायच्या; मात्र आज सौरऊर्जेची चर्चा होत आहे. शेती हे याचे आणखी एक उदाहरण आहे: स्वातंत्र्यानंतर, २०१५-२५ या दशकात कृषी क्षेत्राचा विकास दर सर्वाधिक राहिला आहे. जेव्हा हेतू प्रामाणिक आणि धोरणे स्पष्ट असतात, तेव्हाच असे परिणाम साध्य होतात. 'सबका साथ, सबका विकास' (सर्वांची साथ, सर्वांचा विकास) हे माझ्यासाठी सुशासनाचे मूळ आधार राहिले आहे. आपल्या देशाचे विभाजन 'व्होट-बँक'च्या राजकारणावर आधारित केले गेले होते; परंतु, जेव्हा एखादी समस्या सर्वांवर परिणाम करते, तेव्हा त्यावरचा उपायही सर्वांसाठीच असायला हवा."
मागे वळून पाहताना कृतज्ञतेची भावना मनात दाटून येते, असे सांगत पंतप्रधान म्हणाले. प्रत्येक घटनेने मला काहीतरी शिकवले.ज्यांनी विरोध केला त्यांनी लोकशाहीची ताकद समजून घेण्यास मदत केली. प्रत्येक संकटाने संयमाची परीक्षा घेतली, तर प्रत्येक यशाने त्यांना अधिक मोठी ध्येये गाठण्याची ताकद दिली. चांद्रयानाने अपयशानंतर कसे उभे राहायचे हे शिकवले. कोविड-१९ महामारीने सामूहिक जाणीवेचा धडा दिला. कटू आणि गोड अशा दोन्ही अनुभवांतून पुढे जाण्याची प्रेरणा त्यांना प्रसारमाध्यमांनी दिली. प्रत्येक गाव आणि प्रत्येक गरीब व्यक्तीने त्यांना हे शिकवले की, संसाधने मर्यादित असली तरी स्वप्ने मोठी असावीत आणि मनोबल उच्च असावे, असेही त्यांनी सांगितले.
पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, ज्या देशाने वेदांपासून ते विवेकानंदांपर्यंत महान आदर्शांची जोपासना केली आहे. आपल्या देशाला हजारो वर्षांचा इतिहास आहे. आपण सेवक आहोत, सेवा हेच आपले कर्तव्य आहे आणि दीन-दुबळ्यांची व पीडितांची सेवा करणे हे आपले पवित्र दायित्व आहे, असेही ते म्हणाले.
पंतप्रधान मोदी म्हणाले, "माझ्या आयुष्यात एकच ध्येय होते: राष्ट्राची निस्वार्थ सेवा. माझ्यासाठी कर्म हेच सर्वस्व आहे; कर्म हाच माझा 'धर्म' (कर्तव्य) आहे. गीता आपल्याला शिकवते की 'कर्मण्येवाधिकारस्ते' (विहित कर्तव्य पार पाडण्याचा अधिकार तुला आहे); मी कार्यालाच माझा धर्म मानतो. प्रत्येक कार्य माझ्या क्षमतेनुसार सर्वोत्तमरीत्या करण्याचा प्रयत्न करतो. गीता आपल्याला निरंतर आणि अनासक्त भावनेने कार्य करण्याची शिकवण देते. कार्यात खंड पडता कामा नये म्हणूनच, माझ्यासाठी काम ही केवळ एक जबाबदारी नाही, तर ती राष्ट्राप्रती केलेली एक आध्यात्मिक साधना आहे. मला फळाची चिंता नाही. परिस्थिती अशा प्रकारे घडली आहे की मला माझ्या देशबांधवांची सेवा करण्याची अखंड संधी मिळत आहे." 'महत्त्वाची गोष्ट ही नाही की मी २५ वर्षांत कुठे पोहोचलो आहे, तर राष्ट्र कुठे पोहोचले आहे,हेच महत्त्वाचे आहे."
आजचा दिवस केवळ जुन्या आठवणींना उजाळा देण्याचा नाही, तर आपल्या संकल्पांना नवचैतन्य देण्याचा आहे. "आम्ही हे करून दाखवू" या निर्धाराचा आणि संकल्पाचा पुनरुच्चार करण्याचा हा दिवस आहे. "आम्ही हे करून दाखवू. आम्ही हे करून दाखवू." लाल किल्ल्यावरून 'सबका प्रयास' (सामूहिक प्रयत्न) याबद्दल केलेल्या भाषणाची आठवण करून देत त्यांनी सांगितले की, देशाला नव्या उंचीवर नेण्यासाठी आवश्यक असलेली भावना एकच संदेश देते: आम्ही हे करून दाखवू, असा विश्‍वासही त्यांनी व्‍यक्‍त केला.
आपल्या राजकीय प्रवासावर भाष्य करताना पंतप्रधान म्हणाले, "माझी भूमिका एका संघटनात्मक कार्यकर्त्याची होती. मी निवडणूक प्रचार सांभाळले, पण स्वतः कधीच निवडणूक लढवली नाही. मला निवडणुकीच्या राजकारणातील प्रसिद्धी हवी असती, तर मी खूप आधीच रिंगणात उतरलो असतो, पण तो माझा स्वभाव कधीच नव्हता. मी माझ्या स्वतःच्या भविष्याचाही कधी विचार केला नाही. बालपणी रुजवलेल्या मूल्यांशी प्रामाणिक राहून, मी वैयक्तिक महत्त्वाकांक्षेपेक्षा एका ध्येयासाठीच नेहमी जगलो आहे," असेही पंतप्रधान मोदी यांनी स्पष्ट केले.
पंतप्रधानांनी नमूद केले की, सध्या जग भारतीय वैमानिकांची चर्चा करत आहे. आता नजीकच्या काळात 'मेड-इन-इंडिया' (भारतात निर्मित) विमानांचीही चर्चा होईल. हे उद्दिष्ट केवळ शब्दांनी साध्य होणार नाही; त्यासाठी भविष्यातील गरजांचा अंदाज घेणारी धोरणे आखणे आवश्यक आहे. तसेच, देशाला पुढे नेण्यासाठी अहोरात्र अथक परिश्रम करण्याची गरज आहे. पंतप्रधान मोदींनी स्पष्ट केले की, ही थांबण्याची किंवा मागे वळून पाहण्याची वेळ नाही; देशाला पूर्ण ताकदीनिशी आणि नव्या उत्साहाने प्रगती करत नवीन शिखरे गाठायची आहेत.
दहशतवादाविरुद्ध भारताने केलेल्या कारवाईचा उल्लेख करताना पंतप्रधानांनी सांगितले की, "दहशतवादाच्या सूत्रधारांविरुद्ध त्यांच्याच बालेकिल्ल्यांमध्ये जाऊन हल्ले करण्यात आले. भारताने शत्रूच्या दारात जाऊन लढा दिला आणि त्यांना भारताच्या सामर्थ्याची जाणीव करून दिली. त्यांच्या या विधानातून भारताचे बदललेले धोरण आणि दहशतवादाविरुद्धची निर्णायक कारवाई यांचा स्पष्ट संदेश मिळाला आहे."
पक्ष कार्यकर्त्यांसोबत घोषणा देताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले, "२०४७ पर्यंत विकसित भारत - आपण हे करून दाखवू. तिसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था - आपण हे करून दाखवू. आत्मनिर्भर भारत - आपण हे करून दाखवू. ऑलिम्पिक्सचे यजमानपद - आपण हे करून दाखवू. अंतराळात झेप - आपण हे करून दाखवू." पंतप्रधानांनी नमूद केले की, हा उत्साह आणि आत्मविश्वास असाधारण आहे; ज्यांच्या नसानसात असा संकल्प भिनलेला असतो, त्यांना कोणीही रोखू शकत नाही, असा विश्‍वासही पंतप्रधान मोदी यांनी व्‍यक्‍त केला.