Bird Flu in Chennai:
चेन्नई: चेन्नईमध्ये गेल्या काही दिवसांत अत्यंत घातक H5N1 विषाणूने अंदाजे १,००० ते १,५०० कावळ्यांचा मृत्यू झाला आहे. अड्यार, वेलाचेरी, तिरुवनमियूर आणि ईस्ट कोस्ट रोड या परिसरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात बर्ड फ्लूचा संसर्ग पसरला आहे. तामिळनाडू सरकारने हा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी तातडीने पावले उचलत जनतेसाठी मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. केंद्र सरकारने देखील राज्याला प्रतिबंधात्मक उपाययोजना अधिक तीव्र करण्याचे आवाहन केले आहे.
विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी, जैव-सुरक्षा नियमांनुसार मृत कावळे आणि कुक्कुटपालनातील पक्ष्यांचे अवशेष जाळून टाकण्याचे किंवा जमिनीत खोलवर गाडण्याचे निर्देश सरकारने दिले आहेत. नागरिकांनी मृत पक्ष्यांना स्पर्श करू नये किंवा त्यांना हाताळू नये आणि कोठेही मृत पक्षी आढळल्यास तातडीने स्थानिक प्रशासनाला कळवावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
चेन्नईच्या अड्यार भागातून घेतलेल्या नमुन्यांमध्ये बर्ड फ्लूची पुष्टी झाल्यानंतर, केंद्रीय पशुसंवर्धन मंत्रालयाने तामिळनाडूच्या मुख्य सचिवांना पत्र लिहून तातडीने सर्वेक्षण करण्याचे आदेश दिले आहेत. पत्रात म्हटले आहे की, "हा विषाणू अत्यंत घातक असून तो वेगाने पसरण्याची भीती आहे. प्राणी आणि मानवी आरोग्यास असलेला धोका कमी करण्यासाठी याकडे तातडीने लक्ष देणे आवश्यक आहे. मानव आरोग्य आणि वन्यजीव अशा विविध क्षेत्रांना एकत्र घेऊन 'वन-हेल्थ' दृष्टिकोनातून या समस्येचे निराकरण करावे."
H5N1 हा इन्फ्लूएंझा 'A' विषाणूचा अत्यंत घातक प्रकार आहे जो प्रामुख्याने पक्ष्यांमध्ये, विशेषतः कुक्कुटपालन आणि रानटी पक्ष्यांमध्ये आढळतो. यालाच सामान्यतः 'बर्ड फ्लू' म्हटले जाते. पक्ष्यांमध्ये हा वेगाने पसरतो आणि यामुळे पक्ष्यांच्या मृत्यूचे प्रमाणही जास्त असते.
जरी हा प्रामुख्याने पक्ष्यांचा आजार असला तरी, दुर्मिळ परिस्थितीत तो मानवांना किंवा इतर प्राण्यांना होऊ शकतो. मानवी संसर्ग गंभीर असू शकतो, म्हणूनच अशा उद्रेकावर बारकाईने लक्ष दिले जाते.
H5N1 अत्यंत धोकादायक मानला जातो, परंतु प्रामुख्याने विशिष्ट परिस्थितीत. पक्ष्यांमध्ये तो वेगाने पसरून मोठ्या प्रमाणावर हानी पोहोचवू शकतो. मानवांमध्ये याचा संसर्ग दुर्मिळ असला तरी, जेव्हा होतो तेव्हा तीव्र स्वरूपाचा असू शकतो. अनेक प्रकरणांमध्ये न्यूमोनियासारखे श्वसनाचे गंभीर आजार उद्भवतात आणि नियमित फ्लूपेक्षा याचा मृत्यूदर जास्त असतो.
प्रशासन आणि आरोग्य विभागाने खालील खबरदारी घेण्यास सांगितले आहे:
सार्वजनिक जनजागृती मोहिम राबवणे आणि कावळे, रानटी पक्षी व कुक्कुटपालनातील पक्ष्यांच्या मृत्यूवर लक्ष ठेवण्यासाठी सर्वेक्षण तीव्र करणे.
मृत पक्ष्यांचे शवविच्छेदन उघड्यावर न करता त्यांचे नमुने प्रयोगशाळेत पाठवणे. उर्वरित अवशेष जाळून टाकणे किंवा खोलवर पुरणे.
वन्यजीव रक्षकांनी पक्ष्यांच्या मृत्यूची त्वरित माहिती देणे अनिवार्य आहे.
मृत पक्ष्यांना स्पर्श करू नका. स्पर्श झाल्यास ग्लोव्हज वापरा आणि हात स्वच्छ धुवा. कत्तलखान्यातील कचरा उघड्यावर टाकू नका जेणेकरून रानटी पक्षी तिथे येणार नाहीत.
फार्ममध्ये बाहेरील व्यक्तींच्या प्रवेशावर बंदी, कामगारांच्या हालचालींवर मर्यादा आणि उपकरणांचे नियमित निर्जंतुकीकरण करणे आवश्यक आहे.