सुधीर नाझरे
मुरुड जंजिरा: नैसर्गिक आपत्ती, प्रतिकूल हवामान आणि हवामानातील अनिश्चित बदलांमुळे फळपिकांच्या उत्पादनावर होणारा परिणाम लक्षात घेता, शेतकऱ्यांना आर्थिक संरक्षण मिळावे या उद्देशाने सन २०२६-२७ या वर्षासाठी पुनर्रचित हवामान आधारित फळपीक विमा योजना राबविण्यात येत आहे.
या योजनेंतर्गत मुरूड तालुक्यातील पात्र काजू, आंबा, नारळ व सुपारी उत्पादक शेतकऱ्यांनी विमा योजनेत सहभागी व्हावे असे आवाहन मुरूड तालुका कृषी अधिकारी नरळे व सहाय्यक कृषी अधिकारी मनोज कदम यांच्या वतीने करण्यात आले आहे.
या योजनेत भारतीय कृषी विमा कंपनी (AIC) मार्फत अधिसूचित फळपिकांसाठी विमा संरक्षण उपलब्ध करून दिले जाते. संबंधित फळपीक, त्याचा विमा कालावधी, विमा संरक्षित रक्कम आणि योजनेच्या अधिकृत अटींनुसार पात्र शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ घेता येऊ शकतो.
उपलब्ध माहितीपत्रकानुसार विविध फळपिकांसाठी विमा संरक्षित रक्कम आणि शेतकऱ्यांनी भरावयाचा विमा हप्ता पुढीलप्रमाणे नमूद करण्यात आला आहे.
विमा रक्कम, कालावधी आणि शेतकरी हिस्सा हे उपलब्ध माहितीपत्रकातील तपशील आहेत. प्रत्यक्ष अर्ज करण्यापूर्वी सन २०२६-२७ च्या संबंधित फळपीक विमा योजनेची अधिकृत अधिसूचना तपासून विमा हप्ता, पात्रता, विमा कालावधी आणि इतर अटींची खात्री करावी. उपलब्ध माहितीपत्रकानुसार, काजू व आंबा पिकांसाठी विमा अर्ज भरण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६, तर नारळ व सुपारी पिकांसाठी ३१ ऑक्टोबर २०२६ अशी नमूद करण्यात आली आहे.
त्यामुळे नारळ व सुपारी उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी अर्जाची मुदत जवळ आली असून, संबंधित शेतकऱ्यांनी पात्रता तपासून आवश्यक कागदपत्रांसह वेळेत अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी. फळपीक विमा योजनेचा अर्ज भरताना शेतकऱ्यांनी आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवावीत.
यामध्ये संबंधित फळपिकाची नोंद असलेला अद्ययावत ७/१२ उतारा, शेतकऱ्याचे आधार कार्ड, फार्मर आयडी, संबंधित फळबागेसोबत जिओ-टॅगिंग केलेला छायाचित्र पुरावा, स्वयंघोषणापत्र तसेच आधारशी संलग्न बँक खात्याचे तपशील व बँक पासबुक यांचा समावेश आहे.
अर्ज भरताना जमिनीवरील फळपिकाची नोंद, लागवडीखालील क्षेत्रफळ, बँक खात्याचे तपशील आणि वैयक्तिक माहिती अचूक असल्याची खात्री करावी. अर्जातील माहिती आणि सादर केलेल्या कागदपत्रांमध्ये तफावत राहणार नाही, याची दक्षता घेणे आवश्यक आहे.
शेतकऱ्यांना प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेच्या अधिकृत संकेतस्थळावर https://pmfby.gov.in उपलब्ध सुविधांनुसार योजनेची माहिती तपासता येईल. तसेच जवळच्या महा-ई-सेवा केंद्रामार्फत अर्ज भरण्याची सुविधा उपलब्ध असल्यास त्याचा लाभ घेता येईल.
अर्ज सादर करण्यापूर्वी संबंधित फळपीक आणि क्षेत्र विम्यासाठी अधिसूचित आहे का, याची खात्री करणे आवश्यक आहे. कर्जदार शेतकऱ्यांनी आपल्या बँकेशी संपर्क साधून योजनेच्या लागू नियमांनुसार आवश्यक कार्यवाही करावी.
कर्जदार तसेच बिगरकर्जदार शेतकऱ्यांना अधिकृत योजनेच्या अटी व पात्रतेनुसार सहभागी होता येईल. त्यामुळे मुरूड तालुक्यातील पात्र फळपीक उत्पादक शेतकऱ्यांनी योजनेची अधिकृत माहिती घेऊन, आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवून आणि निर्धारित मुदतीत अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करावी.
विमा योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी संबंधित कृषी विभागाच्या कार्यालयाशी संपर्क साधून पात्रता आणि लागू नियमांची खात्री करावी, असे आवाहन मुरूड तालुका कृषी अधिकारी नरळे व सहाय्यक कृषी अधिकारी मनोज कदम यांच्या वतीने करण्यात आले आहे.
फळबागांचे नुकसान टाळण्यासाठी विमा संरक्षण महत्त्वाचे
कोकणातील शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नामध्ये आंबा, काजू, नारळ आणि सुपारी या फळपिकांचे महत्त्वपूर्ण योगदान आहे. मात्र, अवकाळी पाऊस, तापमानातील बदल आणि इतर प्रतिकूल हवामान परिस्थितींमुळे फळपिकांच्या उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत हवामान आधारित फळपीक विमा योजना शेतकऱ्यांना आर्थिक जोखीम व्यवस्थापनासाठी उपयुक्त ठरू शकते.
१. काजू : काजू पिकाचा विमा कालावधी ११ डिसेंबर ते २८ फेब्रुवारी असा असून, प्रति हेक्टर विमा संरक्षित रक्कम १ लाख २० हजार रुपये आहे. शेतकरी हिस्सा ४ हजार ८०० रुपये आहे.
२. आंबा : आंबा पिकाचा विमा कालावधी १ डिसेंबर ते ३१ मे असा असून, प्रति हेक्टर विमा संरक्षित रक्कम १ लाख ७० हजार रुपये आहे. शेतकरी हिस्सा ८ हजार ५०० रुपये आहे.
३. नारळ : नारळ पिकाचा विमा कालावधी १ नोव्हेंबर ते ३० सप्टेंबर असा नमूद असून, प्रति हेक्टर विमा संरक्षित रक्कम १ लाख ७० हजार रुपये आहे. शेतकरी हिस्सा ६ हजार ८०० रुपये आहे.
४. सुपारी : सुपारी पिकाचा विमा कालावधी १ नोव्हेंबर ते ३० नोव्हेंबर असा असून, प्रति हेक्टर विमा संरक्षित रक्कम १ लाख रुपये आहे. शेतकरी हिस्सा ४ हजार रुपये आहे.