Pune POCSO Cases: पुण्यातील बाललैंगिक अत्याचार खटले: न्यायालयीन प्रक्रियेत साक्ष फितुरी आणि सामाजिक दबाव मोठा अडथळा!

शंकर कवडे

पुणे: मुलगी सज्ञान आहे, आरोपीचे नाव चुकीचे आहे, मानसिक धक्क्यामुळे काही आठवत नाही अशा सबबींमुळे बाललैंगिक अत्याचाराच्या खटल्यांना न्यायालयातच तडा जात असल्याचे धक्कादायक चित्र समोर येत आहे. एकीकडे अत्याचाराच्या घटनांमध्ये वाढ होत असतानाच न्यायालयीन टप्प्यावर फिर्यादी व साक्षीदार फितूर होण्याचे प्रमाणही लक्षणीय असल्याची नोंद कायदेतज्ज्ञांकडून करण्यात येत आहे.

न्यायालयात दाखल प्रकरणांवरून विशेषतः 14 ते 18 वर्षांतील बालके या अत्याचाराच्या सर्वाधिक बळी ठरत आहेत. बहुतांश घटनांमध्ये अत्याचाराचा प्रकार समजल्यानंतर पालकांकडून पोलिस ठाण्यात धाव घेतली जाते. मात्र, काही प्रकरणांत समाजात बदनामी होईल या भीतीने गुन्हे दडवले जातात. तर काही घटना पोटदुखी किंवा आरोग्य तपासणीदरम्यान गर्भधारणा झाल्याचे निष्पन्न झाल्यानंतरच समोर येतात.

या प्रकरणांमध्ये बहुतांश वेळा आरोपी हे नातेवाईक किंवा परिचित व्यक्ती असल्याचे दिसते. न्यायालयातील सरतपासणीत पीडिता घटनेचा तपशीलवार खुलासा करते; मात्र उलट तपासणीत ‌‘असे काही घडलेच नाही‌’ असा पलटी जबाब दिला जातो. विविध कागदपत्रे सादर करून मुलगी सज्ञान असल्याचे दाखवण्याचा प्रयत्न होतो. त्यामुळे खटल्याचा गाभाच कमकुवत होत आहे.

बहुतांश प्रकरणात पीडितांना तीन ते चार वर्षानंतर साक्ष देण्यासाठी न्यायालयात बोलावण्यात येते. या वेळी, अल्पवयीन पीडितांना घटना आठवत नाही. तसेच त्या आरोपींना ओळखूही शकत नाही असे प्रकारही घडताना दिसतात. तसेच कायद्यात कठोर तरतुदी असूनही फितुरीमुळे आरोपींना दिलासा मिळण्याची उदाहरणे समोर येत असतात, असे सरकारी वकील अरुंधती बम्हे यांनी नमूद केले.

फितुरीमागील प्रमुख कारणे

• पीडितेबरोबर आरोपीची लग्नाची तयारी

• नातेवाईक असल्यास कुटुंबीयांचा दबाव

• समाजात बदनामी होण्याची भीती

• आरोपीकडून कुटुंबीयांना पैशांचे आमिष

• भविष्यात काम, शिक्षणात येणाऱ्या अडचण