मुंबई : मुंबईत जानेवारी ते ऑगस्ट २०२६ या आठ महिन्यांत अल्पवयीन मुलींच्या अपहरणाचे ८७५ गुन्हे नोंदविण्यात आले. यापैकी ८४६ मुलींचा शोध घेण्यात पोलिसांना यश आले असले, तरी या आकडेवारीमागे दडलेल्या सामाजिक आणि कौटुंबिक प्रश्नांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. प्रेमसंबंधांबरोबरच घरातील वाद, भेदभाव, शारीरिक व शाब्दिक अत्याचार यांसारख्या कारणांमुळेही काही मुली घर सोडण्याचा निर्णय घेत असल्याची शक्यता पोलिसांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे बेपत्ता मुलींचा शोध घेऊन त्यांना घरी आणण्याइतकीच, त्या घराबाहेर पडण्यामागील परिस्थिती समजून घेणे आणि त्यांच्या सुरक्षिततेची खात्री करणेही महत्त्वाचे ठरत आहे.
गेल्या वर्षाच्या तुलनेत गुन्हे कमी
२०२५ मध्ये जानेवारी ते ऑगस्ट या कालावधीत अल्पवयीन मुलींच्या अपहरणाचे ९४१ गुन्हे नोंदविण्यात आले होते. त्यापैकी ८७९ प्रकरणे उघडकीस आली होती. त्या तुलनेत २०२६ मध्ये याच आठ महिन्यांत गुन्ह्यांची संख्या ८७५ वर आली आहे. ऑगस्ट २०२६ मध्ये एकट्या महिन्यात १०९ गुन्हे नोंदविण्यात आले, तर ९१ प्रकरणे उघडकीस आली. त्यामुळे एकीकडे तपासातील यशाचे प्रमाण समाधानकारक असले, तरी अल्पवयीन मुली बेपत्ता होण्याच्या घटनांकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही.
जुलैमध्ये दादर हिंदू कॉलनीतील शाळेतून सात वर्षांची मुलगी बेपत्ता झाली होती. माटुंगा पोलिसांनी सीसीटीव्ही चित्रणाच्या मदतीने तिचा शोध घेतला. ती पायधुनी परिसरात आढळली. तिने आई-वडिलांची आठवण येत असल्याचे सांगितले. त्याच दिवशी शिवडीतील नववीत शिकणारी १३ वर्षांची मुलगी शाळेनंतर बेपत्ता झाली होती; ती मैत्रिणींना भेटल्यानंतर परत आली. या घटनांमधून प्रत्येक बेपत्ता प्रकरणामागील परिस्थिती वेगळी असू शकते, हे स्पष्ट होते.
किशोरवयात मैत्री, प्रेमसंबंध, शिक्षणाचा ताण आणि स्वातंत्र्याची अपेक्षा वाढते. या काळात पालकांशी मतभेद, घरातील सततचे वाद किंवा मुलगा-मुलगी यांच्यातील भेदभाव यामुळे काही मुलींमध्ये अस्वस्थता निर्माण होऊ शकते. घरातील परिस्थिती कोणाला सांगता न आल्याने त्या बाहेरील व्यक्तींच्या आश्वासनांवर विश्वास ठेवू शकतात. समाजमाध्यमांवरील अनोळखी व्यक्तींकडून फसवणूक किंवा आमिष दाखवले जाण्याची शक्यताही असते. मात्र, प्रत्येक प्रकरणामागील कारण वेगळे असल्याने निष्कर्ष काढण्यापूर्वी संबंधित मुलीची बाजू समजून घेणे महत्त्वाचे ठरत आहे.
समुपदेशनातून समस्येच्या मुळाशी जाण्याची गरज
मुलगी घरी परतल्यानंतर तिच्यावर दोषारोप करणे, तिला धमकावणे किंवा तिच्या अनुभवांकडे दुर्लक्ष करणे टाळले पाहिजे. प्रशिक्षित समुपदेशकाच्या मदतीने तिच्या भावना आणि अडचणी समजून घेता येतात. घरात अत्याचार किंवा असुरक्षित वातावरण असल्याचे आढळल्यास बालकल्याण समिती आणि संबंधित बालसंरक्षण यंत्रणांच्या मदतीने तिच्या सुरक्षिततेचा विचार करणे आवश्यक ठरते.
मुलीचा शोध लागणे हा तपासाचा शेवट असला, तरी तिच्या सुरक्षित भविष्याची सुरुवात असली पाहिजे. तिच्या घर सोडण्यामागील कारणे समजून घेऊन योग्य समुपदेशन, कौटुंबिक संवाद आणि सुरक्षित पुनर्वसनाची व्यवस्था केल्यास अशा घटनांची पुनरावृत्ती रोखण्यास मदत होऊ शकते.
प्रत्यक्ष भेटींबरोबरच समाजमाध्यमांवरून होणाऱ्या ओळखींचाही तपास महत्त्वाचा आहे. लग्न किंवा चांगल्या आयुष्याचे आमिष दाखवून मुलींना घराबाहेर पडण्यास प्रवृत्त केले जाऊ शकते, अशी माजलिस संस्थेच्या संचालिका वकील ऑड्रे डी’मेलो यांनी प्रतिक्रिया दिली आहे.
आठ महिन्यांतील आकडेवारी
२०२६ मधील गुन्हे - ८७५
उघडकीस आलेली प्रकरणे - ८४६
तपासाचे प्रमाण -सुमारे ९७ टक्के
२०२५ मधील गुन्हे -९४१