Sambhajinagar is emerging as the major economic powerhouse of Marathwada
छत्रपती संभाजीनगर, पुढारी वृत्तसेवा : औद्योगिक विकास, निर्यात, कर संकलन, बँकिंग व्यवहार आणि रोजगारनिर्मितीच्या माध्यमातून छत्रपती संभाजीनगर मराठवाड्याच्या अर्थव्यवस्थेतील महत्त्वाचे केंद्र म्हणून पुढे येत आहे. जिल्ह्याचे सकल उत्पादन सुमारे १.३३ लाख कोटी, निर्यात सुमारे ३१ हजार कोटी आणि सामाजिक उत्तरदायित्वाच्या (सीएसआर) माध्यमातून १८७ कोटींचा खर्च अशा विविध आर्थिक निर्देशकांमधून या प्रदेशाची क्षमता अधोरेखित होते.
या क्षमतेचा पूर्ण उपयोग करण्यासाठी पायाभूत सुविधा प्रकल्पांची अंमलबजावणी वेगाने होणे आवश्यक असून, त्यासाठी केंद्र व राज्य सरकारने आवश्यक निधी वेळेत उपलब्ध करून द्यावा, अशी अपेक्षा सीएसएन फर्स्टचे अध्यक्ष रितेश मिश्रा यांनी व्यक्त केली. संभाजीनगर शहर आणि संपूर्ण मराठवाडा मोठ्या औद्योगिक गुंतवणुकीतून विकासाची नवी झेप घेऊ शकतो.
मात्र, त्यासाठी पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना पुरेसा निधी मिळणे आणि त्यांची अंमलबजावणी वेगाने होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. रस्ते, रेल्वे कनेक्टिव्हिटी, पाणीपुरवठा आणि लॉजिस्टिक्ससारख्या सुविधांचा विकास वेळेत झाला, तर उद्योगांना चालना मिळेल, रोजगार वाढेल आणि प्रादेशिक अर्थव्यवस्थेला मोठा फायदा होईल, असे रितेश मिश्रा यांनी सांगितले.
-कर महसूल आणि आर्थिक व्यवहारांतून जिल्ह्याचे महत्त्व अधोरेखित उपलब्ध आकडेवारीनुसार, संभाजीनगर जिल्ह्याचे सकल जिल्हा उत्पादन (जीडीडीपी) २०२४-२५ मध्ये सुमारे १,३३,१०५ कोटी होते. शहराच्या निर्यातीचे मूल्य सुमारे ३१,००० कोटी असल्याचे उपलब्ध आकडेवारीत नमूद आहे.
- केंद्रीय वस्तू व सेवा कर (सीजीएसटी) आयुक्तालय संभाजीनगर यांनी आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये ४,३१९ कोटी महसूल संकलित केला. या आयुक्तालयाच्या अखत्यारीत सुमारे ५८,००० करदाते आहेत.
- सामाजिक उत्तरदायित्वाच्या क्षेत्रात, आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये जिल्ह्यातील सीएसआर खर्च १८७ कोटी होता. याशिवाय, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये संभाजीनगरमधील ईएसआयसी विमाधारकांची संख्या २,३७,२९१ असल्याची उपलब्ध आकडेवारी रोजगार आणि औपचारिक क्षेत्रातील कामगार सहभागाचे महत्त्व दर्शवते.
बँकिंग क्षेत्रातील एकूण व्यवसायाचे प्रमाण, म्हणजेच ठेवी आणि कर्जवितरण, हेही स्थानिक अर्थव्यवस्थेतील आर्थिक व्यवहारांचे महत्त्वाचे निदर्शक आहे. या संदर्भातील अद्ययावत अधिकृत जिल्हास्तरीय आकडा प्रसिद्धीपूर्वी जोडणे आवश्यक आहे.
सुविधा प्रकल्पांना पुरेसा निधीची गरज
संभाजीनगर आणि मराठवाड्याच्या विकासासाठी उपलब्ध असलेल्या संधींचे प्रत्यक्ष गुंतवणूक, रोजगार आणि नागरिकांच्या जीवनमानातील सुधारणांमध्ये रूपांतर करणे हे पुढील टप्प्यातील महत्त्वाचे उद्दिष्ट ठरावे. यासाठी शासन, उद्योग क्षेत्र आणि स्थानिक संस्थांमध्ये समन्वय राखून प्राधान्याच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना पुरेसा निधी आणि वेळेत प्रशासकीय मान्यता मिळणे आवश्यक आहे.
गुंतवणुकीसोबत शहराच्या जीवनमानावरही भर हवा
औद्योगिक विकास टिकाऊ करण्यासाठी शहरातील वाहतूक कोंडी कमी करणे, सार्वजनिक वाहतूक सक्षम करणे, नियमित पाणीपुरवठा सुनिश्चित करणे, आरोग्यसेवा सुधारणे आणि हरित क्षेत्रांचा विस्तार करणे आवश्यक आहे. शहर आणि औद्योगिक क्षेत्रांना जोडणाऱ्या रस्ते व रेल्वे सुविधांमुळे मालवाहतूक अधिक कार्यक्षम होण्यास मदत होऊ शकते.