Chandra grahan from view nasa lro lunar reconnaissance orbiter
पुढारी ऑनलाईन :
चंद्रावरून पाहिले असता चंद्रग्रहण हे एका दीर्घ सूर्यग्रहणासारखे दिसते, जे सुमारे ४ तासांपर्यंत चालते. या काळात नासाच्या LRO (लूनर रेकॉनिसन्स ऑर्बिटर) या अवकाशयानाला सूर्यप्रकाश मिळत नाही. त्यामुळे ऊर्जा वाचवण्यासाठी टीमने वैज्ञानिक उपकरणे आणि मुख्य अँटेना तात्पुरते बंद ठेवण्याची योजना आखली आहे. २००९ पासून चंद्राभोवती परिक्रमा करणारे LRO ग्रहणानंतर पुन्हा पूर्णपणे सक्रिय केले जाईल.
पृथ्वीवर सामान्य सूर्यग्रहण काही मिनिटेच टिकते, पण चंद्रावरून पाहिल्यास ते अनेक तास चालते, कारण पृथ्वी सूर्यासमोर खूप मोठी दिसते. या काळात पृथ्वीच्या वातावरणामुळे सूर्यकिरण वळून येतात. पृथ्वीभोवती एक लालसर वलय तयार होते, ज्यामुळे चंद्राला सौम्य लाल प्रकाश मिळतो.
याच कारणामुळे पृथ्वीवरून चंद्र लालसर दिसतो. हा अनोखा नजारा शास्त्रज्ञांना चंद्राच्या पृष्ठभागाचा आणि त्याच्या वातावरणाचा अधिक सखोल अभ्यास करण्यास मदत करतो. आज, ३ मार्च २०२६ रोजी होणाऱ्या चंद्रग्रहणाच्या वेळी चंद्रावर ही संपूर्ण प्रक्रिया अनेक तास चालू असते.
LRO म्हणजे काय आणि तो चंद्राचा अभ्यास कसा करतो?
नासाचे लूनर रेकॉनिसन्स ऑर्बिटर (LRO) हे एक अवकाशयान असून ते २००९ मध्ये प्रक्षेपित करण्यात आले. तेव्हापासून ते सतत चंद्राभोवती परिक्रमा करत आहे. आतापर्यंतचे हे सर्वात दीर्घकाळ कार्यरत असलेले चंद्र-अभ्यासक ऑर्बिटर मानले जाते. LRO उच्च दर्जाची छायाचित्रे घेतो, चंद्राच्या पृष्ठभागाचे तपशीलवार नकाशे तयार करतो, तापमान मोजतो आणि किरणोत्सर्गाचा अभ्यास करतो.
पाणी आणि बर्फासारख्या घटकांचा शोध घेण्यातही LRO ने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. त्याने भारतीय विक्रम लँडरच्या क्रॅश साइटची छायाचित्रे घेतली असून अनेक इतर मोहिमांनाही मदत केली आहे. आजपर्यंत LRO ने लाखो छायाचित्रे पृथ्वीवर पाठवली आहेत, ज्यातून चंद्रावरील विवर, पर्वत आणि विस्तीर्ण मैदाने अतिशय स्पष्टपणे दिसतात.
LRO कडून मिळणारा डेटा भविष्यातील Artemis सारख्या मोहिमांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे, कारण त्याच्या मदतीने लँडिंग साइट्स निवडता येतात. १६ वर्षांहून अधिक काळ हे मिशन चंद्राची रहस्ये उलगडत आहे. LRO ने चंद्राच्या पृष्ठभागाचा ९८ टक्क्यांहून अधिक भाग मॅप केला असून Apollo मोहिमांच्या लँडिंग साइट्सची उत्कृष्ट छायाचित्रेही टिपली आहेत.