what is Blue Sparrow missile Israel Iran war file photo
आंतरराष्ट्रीय

Israel Iran war: इस्त्रायलचे 'ब्रह्मास्त्र': ब्लू स्पॅरो म्हणजे काय? ज्याने थेट अंतराळातून येऊन खामेनींना ठार केलं

what is Blue Sparrow missile: इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांना ठार करण्यासाठी इस्त्रायलने 'ब्लू स्पॅरो' या विशेष क्षेपणास्त्राचा वापर केला. हे क्षेपणास्त्र नेमके काय आहे आणि ते इतके घातक का मानले जाते, जाणून घ्या सविस्तर.

मोहन कारंडे

Blue Sparrow Israel missile US-Israel-Iran War:

तेहरान: २८ फेब्रुवारी रोजी इस्त्रायलने इराणची राजधानी तेहरानवर केलेल्या एका भीषण हवाई हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांना ठार केले. तब्बल ३७ वर्षे इराणवर अधिराज्य गाजवणाऱ्या खामेनींच्या मृत्यूने संपूर्ण जगात खळबळ उडाली आहे. या कारवाईसाठी इस्त्रायलने 'ब्लू स्पॅरो' या विशेष क्षेपणास्त्राचा वापर केला. इस्त्रायलच्या 'राफेल ॲडव्हान्स्ड डिफेन्स सिस्टम्स'ने विकसित केलेले हे क्षेपणास्त्र नेमके काय आहे आणि ते इतके घातक का मानले जाते, जाणून घ्या सविस्तर.

काय आहे 'ब्लू स्पॅरो' क्षेपणास्त्र?

'ब्लू स्पॅरो' हे हवेतून डागले जाणारे एक 'बॅलिस्टिक' क्षेपणास्त्र आहे. हे क्षेपणास्त्र 'स्पॅरो' मालिकेतील एक भाग असून यात ब्लॅक स्पॅरो आणि सिल्व्हर स्पॅरो यांचाही समावेश होतो. ज्याप्रमाणे आपण एखादा चेंडू जोराने आकाशात भिरकावतो आणि तो ठराविक उंचीवर गेल्यावर गुरुत्वाकर्षणामुळे वेगाने खाली येतो, अगदी त्याच तंत्रावर हे क्षेपणास्त्र काम करते. सुरुवातीला, इस्त्रायलने स्वतःच्या 'ॲरो' या क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणालीची चाचणी घेण्यासाठी 'ब्लू स्पॅरो'ची निर्मिती केली होती. म्हणजे, शत्रूची क्षेपणास्त्रे कशी रोखायची याचा सराव करण्यासाठी हे एक 'डमी' म्हणून वापरले जात असे.

ब्लू स्पॅरो क्षेपणास्त्राची वैशिष्ट्ये

  • लांबी: ६.५१ मीटर

  • वजन: १,९०० किलो.

  • इंधन: सिंगल स्टेज सॉलिड रॉकेट प्रोपेलेंट.

  • नेव्हिगेशन: यात GPS सोबतच INS (Inertial Navigation System) प्रणाली आहे. INS हे एका अंतर्गत होकायंत्रासारखे काम करते, ज्यामुळे बाह्य सिग्नल नसला तरी क्षेपणास्त्र आपला मार्ग चुकत नाही.

अंतराळातून येणारा 'मृत्यू'

ब्लू स्पॅरोची झेप अत्यंत थरारक असते. एखादे लढाऊ विमान उंचावरून हे क्षेपणास्त्र सोडून देते. त्यानंतर हे क्षेपणास्त्र वातावरणाच्या टोकापर्यंत वेगाने वर जाते. तिथून त्याचा पुढचा भाग वेगळा होतो आणि थेट लक्ष्याच्या दिशेने गुरुत्वाकर्षणाच्या वेगाने खाली झेपावतो.

हे क्षेपणास्त्र रोखणे अशक्य का?

जगातील बहुतेक हवाई संरक्षण प्रणाली क्षितिजावरून म्हणजे आडव्या दिशेने येणाऱ्या धोक्यांवर लक्ष ठेवतात. मात्र, 'ब्लू स्पॅरो' अवकाशातून थेट काटकोनात खाली येते. ध्वनीच्या वेगापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त असलेल्या या वेगामुळे शत्रूला सावध होण्यासाठी अजिबात वेळ मिळत नाही.

'ऑपरेशन रोअरिंग लायन' आणि खामेनींचा शेवट

२८ फेब्रुवारीच्या पहाटे तेहरान शहरात मोठे स्फोट झाले आणि धुराचे लोट आकाशात दिसू लागले. इस्त्रायलने या मोहिमेला 'ऑपरेशन रोअरिंग लायन' असे नाव दिले होते, तर अमेरिकेने याला 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी' म्हटले. रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, मध्य तेहरानमधील त्यांच्या निवासस्थानी खामेनींचा मृतदेह सापडला. १ मार्च रोजी त्यांच्या मृत्यूची अधिकृत पुष्टी करण्यात आली. या घटनेनंतर इराणमध्ये ४० दिवसांचा राष्ट्रीय शोक जाहीर करण्यात आला आहे.

'ब्लू स्पॅरो' ते 'रॉक्स': सरावातून जन्मले घातक शस्त्र

  • ब्लू स्पॅरो हे केवळ सरावासाठी वापरले जाणारे क्षेपणास्त्र होते. मात्र, इस्त्रायलने याच तंत्रज्ञानाचा वापर करून 'ROCKS' नावाचे पूर्णतः लढाऊ क्षेपणास्त्र तयार केले.

  • हे क्षेपणास्त्र ५०० किलोपर्यंत दारूगोळा वाहून नेऊ शकते.

  • हे जमिनीवरील किंवा जमिनीखालील बंकर नष्ट करण्यास सक्षम आहे.

  • याचा अचूकपणा इतका जबरदस्त आहे की, हे लक्ष्याच्या केवळ ३ मीटरच्या परिघात अचूक मारा करते.

लोकल ते ग्लोबल बातम्यांसाठी डाऊनलोड करा दैनिक पुढारीचे Android आणि iOS मोबाईल App.

'Pudhari' is excited to announce the relaunch of its Android and iOS apps. Stay updated with the latest news at your fingertips.

Android and iOS Download now and stay updated, anytime, anywhere.

SCROLL FOR NEXT