What makes Tamil Nadu's famous Kumbakonam Degree Coffee so special? Find out how it got the name 'Degree'
पुढारी ऑनलाईन : कुंभकोणम डिग्री कॉफी हे केवळ एक पेय नसून दक्षिण भारताच्या समृद्ध खाद्यसंस्कृतीचे, शुद्धतेचे आणि उत्कृष्ट चवीचे प्रतीक मानले जाते. या कॉफीची चव जितकी खास आहे, तितकीच तिच्या नावामागची कहाणीही रंजक आहे.
दक्षिण भारतातील अनेक पदार्थ देशासह जगभरात लोकप्रिय आहेत. कमी तेलात आणि पारंपरिक पद्धतीने तयार होणारे दक्षिण भारतीय पदार्थ त्यांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण चवीसाठी ओळखले जातात. पेयांमध्ये दक्षिण भारतीय फिल्टर कॉफी तिच्या सुगंधासाठी आणि खास बनवण्याच्या पद्धतीसाठी प्रसिद्ध आहे. मात्र, या सर्वांमध्ये कुंभकोणम डिग्री कॉफी ही तिच्या अनोख्या चवीमुळे आणि बनवण्याच्या पद्धतीमुळे वेगळी ठरते. तामिळनाडूमध्ये ही कॉफी मोठ्या हॉटेलांपासून ते छोट्या टपऱ्यांपर्यंत सहज उपलब्ध असते.
'डिग्री' हे नाव का पडले?
'डिग्री' हा शब्द ऐकून अनेकांना आश्चर्य वाटते. प्रत्यक्षात हा शब्द कॉफीमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या दुधाच्या शुद्धतेशी आणि गुणवत्तेशी संबंधित आहे.
पूर्वी दुधाची शुद्धता तपासण्यासाठी विशेष चाचण्या केल्या जात असत. या चाचण्यांमध्ये पूर्णपणे शुद्ध ठरलेल्या दुधाला 'डिग्री मिल्क' असे म्हटले जात असे. याच उच्च प्रतीच्या दुधापासून तयार होणाऱ्या कॉफीला पुढे 'कुंभकोणम डिग्री कॉफी' हे नाव मिळाले.
काय आहे कुंभकोणम डिग्री कॉफी?
कुंभकोणम डिग्री कॉफी ही पारंपरिक दक्षिण भारतीय फिल्टर कॉफीची एक प्रीमियम आवृत्ती मानली जाते. तिचा घट्ट पोत, भरपूर फेस आणि कडवटपणा व गोडवा यांचा उत्कृष्ट समतोल यामुळे ती जगभर प्रसिद्ध आहे.
सामान्यतः अनेक ठिकाणी कॉफी बनवण्यासाठी इन्स्टंट कॉफी पावडर किंवा पातळ दूध वापरले जाते. मात्र, कुंभकोणम डिग्री कॉफी पारंपरिक फिल्टर पद्धतीने आणि उच्च दर्जाच्या दुधाचा वापर करून तयार केली जाते.
खास पद्धतीने दिली जाते कॉफी
ही कॉफी पारंपरिक पितळ किंवा स्टेनलेस स्टीलच्या 'डबरा-टंबलर' सेटमध्ये गरमागरम दिली जाते. या भांड्यांमुळे कॉफी बराच वेळ गरम राहते. तसेच कॉफी एका भांड्यातून दुसऱ्या भांड्यात उंचावरून ओतल्यामुळे त्यावर दाट, मऊ फेस तयार होतो. ही पारंपरिक पद्धत कॉफीची चव आणि अनुभव अधिक समृद्ध बनवते.
कुंभकोणम कुठे आहे?
कुंभकोणम हे तामिळनाडूतील तंजावूर जिल्ह्यातील एक ऐतिहासिक शहर आहे. येथे शेकडो प्राचीन चोलकालीन मंदिरे असल्यामुळे या शहराला 'टेंपल सिटी' म्हणूनही ओळखले जाते.
'डिग्री' नावामागील रंजक इतिहास
असे मानले जाते की, विसाव्या शतकाच्या मध्यात **पंचापिकेसा अय्यर यांच्या 'पसुम्पाल (गायीच्या दुधाची) कॉफी क्लब' ने या कॉफीला लोकप्रिय करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
त्या काळात दुधाची शुद्धता तपासण्यासाठी लॅक्टोमीटर नावाचे काचेचे उपकरण वापरले जात असे. हे उपकरण दुधाची घनता आणि त्यात पाण्याची भेसळ झाली आहे की नाही, हे तपासत असे. शुद्ध दूध ठरावीक 'डिग्री' स्तरावर नोंदवले जात असे. त्यामुळे अशा भेसळमुक्त आणि उच्च दर्जाच्या दुधाला 'डिग्री मिल्क' असे म्हणू लागले.
याच शुद्ध दुधाचा वापर करून तयार केलेल्या फिल्टर कॉफीला पुढे 'डिग्री कॉफी' हे नाव मिळाले आणि कालांतराने कुंभकोणम डिग्री कॉफी ही जगभर प्रसिद्ध झाली.