health dos and donts of blood donation doctor advice who should avoid raktdan
पुढारी ऑनलाईन : रक्तदान हे सर्वात पुंण्याचे काम मानले जाते आणि अनेक लोक उत्साहाने रक्तदान करतात. मात्र, प्रत्येक व्यक्ती रक्तदान करू शकते असे नाही. चला जाणून घेऊया, कोण रक्तदान करू शकते?
रक्तदान करणे हे अत्यंत चांगले आणि समाजोपयोगी कार्य मानले जाते. तुमच्या 1 युनिट रक्तामुळे सुमारे 3 लोकांचे प्राण वाचवण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे गरजू रुग्णांच्या मदतीसाठी मोठ्या संख्येने लोक रक्तदान करतात. मात्र, प्रत्येक व्यक्ती रक्तदान करू शकते का? रक्तदानासाठी वय, वजन आणि आरोग्याशी संबंधित कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे? एखाद्या आजाराने त्रस्त असलेल्या किंवा औषधांचे सेवन करणाऱ्या व्यक्तीने रक्तदान करावे का?
फिजिशियन डॉक्टर स्वाती चौहान यांच्या मते, प्रत्येक व्यक्ती रक्तदान करू शकत नाही. रक्तदान करण्यापूर्वी व्यक्तीच्या आरोग्याची आणि काही महत्त्वाच्या निकषांची तपासणी केली जाते. याशिवाय रक्तदान करण्यापूर्वी आणि त्यानंतरही काही खबरदारी घेणे आवश्यक असते. त्यामुळे तुम्हीही रक्तदान करण्याचा विचार करत असाल, तर त्यासंबंधीचे महत्त्वाचे नियम आणि खबरदारी आधी जाणून घ्या.
कोण रक्तदान करू शकते?
18 ते 65 वर्षे वयोगटातील व्यक्ती रक्तदान करू शकतात. मात्र, त्यांचे वजन किमान 45 किलो असणे आणि हिमोग्लोबिनची पातळी 12.5 ग्रॅम/डीएल किंवा त्यापेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे. तुम्ही पूर्णपणे निरोगी असाल तर रक्तदान करू शकता. सामान्यतः पुरुष दर 3 महिन्यांनी आणि महिला दर 4 महिन्यांनी रक्तदान करू शकतात.
रक्तदानापूर्वी कोणत्या तपासण्या होतात?
प्रत्येक रक्तदानापूर्वी व्यक्तीचा वैद्यकीय इतिहास, हिमोग्लोबिनची पातळी, रक्तदाब, नाडी, शरीराचे तापमान आणि एकूण आरोग्याची तपासणी केली जाते. सर्व गोष्टी योग्य असल्यासच रक्तदान करण्याची परवानगी दिली जाते.
कोणत्या व्यक्ती रक्तदान करू शकत नाहीत?
ज्या व्यक्तींची नुकतीच शस्त्रक्रिया झाली आहे, लसीकरण झाले आहे, गर्भावस्था आहे किंवा काही औषधांचा दीर्घकाळ वापर सुरू आहे, अशा व्यक्तींना काही काळ रक्तदान करता येत नाही. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार काही काळानंतर त्या रक्तदान करू शकतात.
ज्यांना गंभीर अॅनिमिया आहे, ज्यांनी नुकतेच टॅटू काढले आहे किंवा काही विशिष्ट दीर्घकालीन आजार आहेत, अशा व्यक्तींना रक्तदान करता येत नाही.
रक्तदान करण्यापूर्वी काय करावे?
रक्तदान करण्याच्या 2 ते 3 तास आधी हलका आणि लोहयुक्त आहार घ्या. भरपूर पाणी प्या आणि चांगली झोप घ्या. रिकाम्या पोटी रक्तदान करू नका. तसेच रक्तदान करण्यापूर्वी धूम्रपान करू नका.
रक्तदान केल्यानंतर काय करावे?
रक्तदान केल्यानंतर भरपूर पाणी प्या आणि हलका आहार घ्या. ज्यूस किंवा नारळपाणी प्यायल्याने शरीर हायड्रेट राहण्यास मदत होते. रक्तदान केल्यानंतर लगेच जड व्यायाम करणे, वजन उचलणे, धूम्रपान करणे आणि दिवसभर मद्यपान करणे टाळा. चक्कर किंवा अशक्तपणा जाणवत असल्यास काही वेळ विश्रांती घ्या.
तुम्हीही रक्तदान करण्याचा विचार करत असाल, तर या काही महत्त्वाच्या गोष्टींची नक्की काळजी घ्या. रक्तदान करणे चांगले आहे, त्यासोबत स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
टीप: ही माहिती सामान्य स्वरूपाची आहे. रक्तदानासंदर्भात वैयक्तिक किंवा विशेष माहिती जाणून घेण्यासाठी आरोग्यतज्ज्ञांचा योग्य सल्ला घ्या.