hartalika vrat ganesh chaturthi 14 september 2026 vrat puja muhurat
पुढारी ऑनलाईन : Hartalika 2026: यंदा 14 सप्टेंबर 2026 रोजी हरतालिकेचे व्रत आणि गणेश चतुर्थी हे दोन्ही सण एकाच दिवशी येत आहेत. दोन्ही व्रत कसे करावेत, प्रथम कोणाची पूजा करावी, पूजेचा योग्य मुहूर्त कोणता आणि पारणासंदर्भातील महत्त्वाचे नियम जाणून घ्या.
यंदा 14 सप्टेंबरचा दिवस धार्मिक दृष्टिकोनातून अत्यंत खास असणार आहे. सोमवारी हरतालिका व्रत आणि गणेश चतुर्थी हे दोन्ही सण एकाच दिवशी साजरे केले जाणार आहेत. त्यामुळे व्रत करणाऱ्या महिलांच्या मनात दोन्ही व्रत कसे करायचे, आधी कोणाची पूजा करायची आणि व्रताचे पारण कधी करायचे, असे अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
पंचांगानुसार, 14 सप्टेंबर रोजी सूर्योदयाच्या वेळी तृतीया तिथी असेल, तर सकाळनंतर चतुर्थी तिथी सुरू होईल. त्यामुळे हे दोन्ही सण एकाच दिवशी साजरे केले जातील.
14 सप्टेंबरलाच हरतालिका व्रत साजरी केली जाणार?
भाद्रपद शुक्ल पक्षातील तृतीया तिथी 13 सप्टेंबर 2026 रोजी सकाळी 7 वाजून 8 मिनिटांनी सुरू होईल आणि 14 सप्टेंबर रोजी सकाळी 7 वाजून 6 मिनिटांनी समाप्त होईल. उदयतिथीच्या नियमानुसार 14 सप्टेंबर रोजी हरतालिका तीजचे व्रत केले जाईल.
या दिवशी महिला भगवान शिव आणि माता पार्वती यांची पूजा करून सुखी वैवाहिक जीवन आणि पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करतात. अविवाहित मुलीही मनासारखा वर मिळावा यासाठी हे व्रत करतात.
हरतालिका व्रताच्या पूजेचा शुभ मुहूर्त
14 सप्टेंबर रोजी हरतालिका व्रताच्या पूजेसाठी सकाळची वेळ शुभ मानली जाते. उपलब्ध पंचांग गणनेनुसार पूजेचा मुहूर्त सकाळी 6:05 ते 7:06 असा आहे. या काळात भगवान शिव आणि माता पार्वती यांची पूजा करता येईल.
मात्र, वेगवेगळ्या पंचांगांनुसार आणि स्थानानुसार पूजेच्या वेळेत काहीसा फरक असू शकतो. त्यामुळे आपल्या शहरातील स्थानिक पंचांगानुसार योग्य वेळ तपासणे अधिक चांगले राहील.
गणेश चतुर्थीची तिथी आणि पूजेची वेळ
गणेश चतुर्थीची चतुर्थी तिथी 14 सप्टेंबर 2026 रोजी सकाळी सुमारे 7:06 वाजता सुरू होईल आणि 15 सप्टेंबरच्या सकाळपर्यंत राहील. मध्याह्न काळात चतुर्थी तिथी असल्यामुळे गणेश चतुर्थीचा सण 14 सप्टेंबरलाच साजरा केला जाईल.
दिल्लीच्या वेळेनुसार गणेश पूजेचा शुभ मुहूर्त सकाळी 11:02 ते दुपारी 1:31 असा सांगण्यात आला आहे. मात्र, शहरानुसार या वेळेत थोडा फरक असू शकतो.
दोन्ही व्रत एकाच दिवशी कसे करावेत?
हरतालिकेचे व्रत सामान्यतः महिला निर्जला करतात. तर गणेश चतुर्थीलाही भाविक आपल्या परंपरेनुसार व्रत ठेवतात. यंदा दोन्ही सण एकाच दिवशी आल्यामुळे ज्या महिलांना दोन्ही व्रत करायची इच्छा आहे, त्या आपल्या संकल्पानुसार आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार दोन्ही व्रतांचे पालन करू शकतात.
धार्मिक मान्यतेनुसार हरतालिका व्रतामध्ये भगवान शिव आणि माता पार्वती यांची पूजा केली जाते. त्यानंतर मध्याह्न काळात गणेश चतुर्थीनिमित्त भगवान गणेशाची स्थापना करून पूजा करता येते.
आधी कोणाची पूजा करावी?
सकाळी प्रथम हरतालिकेची पूजा करणे योग्य मानले जाते. त्यानंतर मध्याह्न काळात गणेश चतुर्थीनिमित्त गणपतीची स्थापना आणि पूजा करता येते.
काही धार्मिक परंपरांमध्ये हरतालिकेची पूजा झाल्यानंतर पूजेची सामग्री तसेच माती किंवा वाळूपासून तयार केलेल्या प्रतिमांचे विसर्जन करून त्यानंतर गणपतीची स्थापना करण्याची प्रथा सांगितली जाते.
त्यामुळे आपल्या घरातील परंपरा आणि स्थानिक पुरोहितांच्या सल्ल्यानुसार पूजेचा क्रम निश्चित करणे अधिक योग्य ठरेल.
हरतालिका व्रताचे पारण कधी करावे?
अनेक ठिकाणी हरतालिका व्रत निर्जला पद्धतीने केले जाते आणि या व्रताचे पारण दुसऱ्या दिवशी केले जाते. त्यामुळे केवळ गणेश चतुर्थीची पूजा पूर्ण झाल्यानंतर लगेच हरतालिकेचे व्रत सोडणे आवश्यक मानले जात नाही.
व्रताचे पारण आपल्या कौटुंबिक परंपरेनुसार आणि स्थानिक पंचांगात सांगितलेल्या वेळेनुसार करावे. विशेषतः निर्जला व्रत करणाऱ्या महिलांनी आपल्या आरोग्याची काळजी घेणे आवश्यक आहे. कोणत्याही प्रकारची आरोग्य समस्या असल्यास व्रत करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उचित ठरेल.
दोन्ही व्रत एकाच दिवशी करणे आवश्यक आहे का?
प्रत्येक व्यक्तीने दोन्ही व्रत करणे आवश्यक नाही. हरतालिकेचे व्रत आणि गणेश चतुर्थी हे दोन स्वतंत्र धार्मिक सण आहेत. एखाद्या व्यक्तीला दोन्ही व्रत करायची इच्छा असल्यास ती व्यक्ती आपल्या श्रद्धेनुसार, आरोग्यानुसार आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार संकल्प करू शकते. दोन्ही सणांच्या पूजा आणि व्रताचे नियमही वेगवेगळे आहेत.