Why are black sesame seeds used in Pitru Tarpan?
पुढारी ऑनलाईन : पितृपक्षात श्राद्ध आणि तर्पणाच्या वेळी काळ्या तिळाचा वापर शतकानुशतके होत आला आहे. यामागे धार्मिक आणि ज्योतिषीय मान्यता जोडलेल्या आहेत. पण तर्पणात काळ्या तिळाला इतके महत्त्व का दिले जाते? जाणून घ्या यामागील मान्यता आणि महत्त्व.
पितृपक्ष हा पूर्वजांप्रती श्रद्धा व्यक्त करण्याचा आणि त्यांचे स्मरण करण्याचा काळ मानला जातो. या काळात श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान यांसारखे विधी केले जातात, ज्यासाठी काही तीर्थक्षेत्रांना विशेष महत्त्व सांगितले आहे. या धार्मिक विधींमध्ये अनेक वस्तूंचा वापर केला जातो, मात्र काळ्या तिळाला विशेष स्थान असल्याचे सांगितले जाते. अखेर पितरांना तर्पण देताना काळे तीळच का अर्पण केले जातात आणि त्यामागे काय मान्यता आहे? चला जाणून घेऊया.
भगवान विष्णूंशी संबंध
सनातन धर्मातील मान्यतेनुसार, काळ्या तिळाची उत्पत्ती भगवान विष्णूंच्या घामातून झाली आहे. याच कारणामुळे तिळाला पवित्र मानले जाते. अशी मान्यता आहे की, पितृ कर्म आणि इतर धार्मिक विधींमध्ये तिळाचा वापर केल्याने शुभ फळ मिळते. तर्पणात काळे तीळ अर्पण करणे हे पितरांच्या तृप्तीशी आणि भगवान विष्णूंच्या कृपेशीही जोडले जाते.
नकारात्मक प्रभावापासून बचाव
धार्मिक मान्यतांमध्ये काळ्या तिळाला नकारात्मक प्रभावापासून संरक्षण देणारे मानले जाते. तर्पणाच्या वेळी पाण्यात काळे तीळ मिसळून ते पितरांना अर्पण केले जातात. अशी मान्यता आहे की, यामुळे पितृ कर्मातील अडथळे दूर होतात आणि श्राद्ध कर्म शांततेने पूर्ण होते.
शनि आणि राहू-केतूशी संबंध
ज्योतिषशास्त्रात काळ्या तिळाचा संबंध शनिसोबतच राहू-केतूशीही जोडला जातो. अशी मान्यता आहे की, काळ्या तिळाचे दान करणे आणि पितृ कर्मात त्याचा वापर केल्याने या ग्रहांशी संबंधित अशुभ प्रभाव कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
काळे तीळ कसे अर्पण करावेत?
पितरांसाठी तर्पण करताना पाण्यात काळे तीळ मिसळून ते अर्पण केले जातात. याशिवाय हवनाच्या वेळी अग्नीत काळ्या तिळाची आहुती देण्याचीही परंपरा सांगितली जाते. पितरांच्या निमित्ताने काळ्या तिळापासून तयार केलेली मिठाईही अर्पण केली जाऊ शकते. धार्मिक मान्यतेनुसार, यामुळे घरात सुख-समृद्धी टिकून राहते आणि पितरांचा आशीर्वाद प्राप्त होतो.
अर्यमन देवाला अर्पण करा तीळ
अर्यमन देवाला पितरांचा देवता मानले जाते. अशी मान्यता आहे की, तीळ अर्पण केल्याने अर्यमन देव प्रसन्न होतात. याच कारणामुळे पितृ कर्मात काळ्या तिळाचा महत्त्वपूर्ण सामग्री म्हणून समावेश केला जातो.
(Disclaimer: येथे दिलेली माहिती धार्मिक श्रद्धा आणि लोकमान्यतांवर आधारित आहे. याला कोणताही वैज्ञानिक पुरावा नाही. यातील एकाही गोष्टीच्या सत्यतेची हमी दिली जात नाही.)