दिवाळी म्हटलं की घराची साफसफाई, सुंदर रांगोळी, दारात आकाशकंदील, पणत्यांची रोषणाई आणि फराळाचा सुगंध… असं सगळं प्रसन्न वातावरण डोळ्यांसमोर येतं. दिवाळीच्या या सणात लक्ष्मीपूजनाला विशेष महत्त्व असतं. या दिवशी घरोघरी देवी लक्ष्मी आणि श्री गणेशाची पूजा करून सुख, समृद्धी आणि भरभराटीसाठी प्रार्थना केली जाते.
दिवाळीमध्ये लक्ष्मीपूजनाला विशेष महत्त्व असतं. या दिवशी घरोघरी लक्ष्मीमातेची विधिवत पूजा केली जाते. घरात सुख, समृद्धी आणि भरभराट नांदावी, अशी प्रार्थना केली जाते. पण ऐन पूजेच्या वेळी एखादी वस्तू राहून जाऊ नये, यासाठी पूजेच्या आधीच साहित्याची यादी तयार करून ठेवणं फायदेशीर ठरतं.
लक्ष्मीपूजनासाठी कोणकोणते साहित्य लागतं?
लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी ऐनवेळी धावपळ होऊ नये म्हणून पूजेचं साहित्य आधीच तयार ठेवणं चांगलं. पूजेसाठी प्रामुख्याने पुढील साहित्य वापरलं जातं.
लक्ष्मीमातेची मूर्ती किंवा फोटो : पूजेसाठी लक्ष्मीमातेची मूर्ती किंवा सुंदर फोटो.
गणपतीची मूर्ती : लक्ष्मीपूजनासोबत गणपतीचीही पूजा केली जाते.
पाट किंवा चौरंग : देवाच्या मूर्ती ठेवण्यासाठी स्वच्छ पाट किंवा चौरंग.
लाल किंवा पिवळं वस्त्र : पाटावर अंथरण्यासाठी नवीन किंवा स्वच्छ कापड.
हळद आणि कुंकू : पूजेसाठी हळद, कुंकू आणि गुलाल.
अक्षता : हळद लावलेले तांदूळ.
फुलं आणि हार : झेंडूची फुलं, कमळ किंवा उपलब्ध ताजी फुलं.
अगरबत्ती आणि धूप : सुगंधी अगरबत्ती, धूप आणि कापूर.
दिवे : मातीचे दिवे, तेल किंवा तूप आणि कापसाच्या वाती.
कलश : तांब्याचा किंवा पितळेचा कलश, पाणी, आंब्याची पानं आणि नारळ.
पंचामृत : दूध, दही, तूप, मध आणि साखर.
नैवेद्य : पेढे, लाडू, खीर किंवा घरात बनवलेले गोड पदार्थ.
फळं आणि नारळ : केळी, सफरचंद, डाळिंब यांसारखी फळं आणि एक नारळ.
विड्याची पानं आणि सुपारी : पूजेसाठी पानं, सुपारी आणि दक्षिणा.
पंचपात्र आणि चमचा : पूजेसाठी पाणी ठेवण्याची भांडी.
घंटा आणि शंख : आरती आणि पूजेच्या वेळी वापरण्यासाठी.
प्रत्येक घरातील परंपरेनुसार पूजेच्या साहित्यामध्ये थोडाफार फरक असू शकतो.
व्यापारी वर्गात लक्ष्मीपूजनाच्या दिवशी दुकानातील तिजोरी, रोकडपेटी, हिशोबाच्या वह्या आणि नवीन खातेवह्यांचं पूजन करण्याची परंपरा आहे. यासाठी खालील साहित्य ठेवू शकता.
नवीन खातेवही किंवा हिशोबाची डायरी
पेन किंवा लेखणी
नाणी आणि नोटा
तिजोरी किंवा रोकडपेटी
हळद, कुंकू आणि अक्षता
फुलं आणि हार
व्यापाऱ्यांसाठी लक्ष्मीपूजनाचं विशेष महत्त्व
दिवाळीच्या दिवशी केवळ घरांमध्येच नाही, तर दुकानं, कार्यालयं आणि व्यावसायिक ठिकाणीही लक्ष्मीपूजन केलं जातं. व्यापारी वर्गासाठी हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.
अनेक व्यापारी या दिवशी नवीन हिशोबाच्या वह्या, पेन, कॅल्क्युलेटर आणि पैशांच्या तिजोरीचं पूजन करतात. काही ठिकाणी नवीन खातेवहीची सुरुवातही याच दिवशी केली जाते. व्यवसायात प्रगती व्हावी, आर्थिक स्थैर्य लाभावं आणि वर्षभर चांगली भरभराट व्हावी, अशी प्रार्थना केली जाते.