holiaka dahan 2026 date and bhadra time know why holika dahan on 2 march is auspicious
पुढारी ऑनलाईन
होलिका दहनाबाबत यंदा मोठा संभ्रम निर्माण झाला आहे. कारण यावर्षी 2 आणि 3 मार्च या दोन्ही दिवशी पौर्णिमा तिथी आहे. याशिवाय 3 मार्च रोजी चंद्रग्रहणही लागणार आहे. अशा परिस्थितीत ज्योतिषशास्त्रानुसार कोणत्या दिवशी होलिका दहन करणे शास्त्रसम्मत ठरेल, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
होलिका दहनाबाबत यंदा मोठा गोंधळ आहे. कारण 2 आणि 3 मार्च या दोन्ही दिवशी पौर्णिमा तिथी आहे. तसेच 3 मार्च रोजी चंद्रग्रहणही लागणार आहे. त्यामुळे यंदा होलिका दहन कोणत्या दिवशी करावे, याबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे.
पंडित राकेश झा यांच्या मते, होलिका दहन 2 मार्च रोजी करणे शुभ ठरणार आहे. कारण या दिवशी प्रदोष काळात पौर्णिमा तिथीचा स्पर्श होत आहे. होलिका दहन नेहमी पौर्णिमा तिथीला भद्रामुक्त मुहूर्तातच करणे शुभ मानले जाते. तर 3 मार्च रोजी प्रदोष काळातच चंद्रग्रहण असणार आहे. चला तर मग, 2 मार्चलाच होलिका दहन का करणे शास्त्रसम्मत आहे, हे सविस्तर जाणून घेऊया.
होलिका दहन कधी? 2 की 3 मार्च 2026?
पंडित राकेश झा यांच्या मते, यंदा पौर्णिमा तिथी दोन दिवस — 2 आणि 3 मार्च रोजी आहे. मात्र 3 मार्च रोजी प्रदोष काळ सुरू होण्याआधीच पौर्णिमा तिथी समाप्त होत आहे. धर्मसिंधू ग्रंथानुसार, जर दोन्ही दिवशी पौर्णिमा तिथी असेल आणि पहिल्या दिवशी पौर्णिमा तिथीचा प्रदोष काळाशी संबंध येत असेल, तर दुसऱ्या दिवशी नसेल, अशा वेळी पहिल्याच दिवशी भद्रामुक्त काळात होलिका दहन करावे.
यंदा 2 मार्च रोजी पौर्णिमा तिथीबरोबर भद्राचाही प्रभाव आहे. मात्र शास्त्रांनुसार भद्रेच्या मुखाचा त्याग करून प्रदोष काळात होलिका दहन करता येते.
भद्रेच्या मुखाची सुरुवात 2 मार्चच्या मध्यरात्रीनंतर रात्री 2 वाजून 38 मिनिटांनी होईल आणि 3 मार्चच्या सकाळी 5 वाजून 32 मिनिटांपर्यंत भद्रेचा मुखकाल राहील. त्यामुळे 2 मार्च रोजी सायंकाळी 6 वाजून 22 मिनिटांपासून ते रात्री 8 वाजून 53 मिनिटांपर्यंत प्रदोष काळ असेल. या वेळेत होलिका दहन करणे शुभ आणि शास्त्रसम्मत मानले जाते.
होलिका दहनाचे महत्त्व
होलिका दहन हा सण केवळ रंगोत्सवापुरता मर्यादित नसून, तो वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे. या दिवशी हिरण्यकश्यप नावाचा एक अत्यंत शक्तिशाली असुर होता. त्याने कठोर तपश्चर्या करून ब्रह्मदेवांकडून असा वरदान मिळवला की त्याचा वध ना मनुष्य करू शकतो, ना प्राणी, ना घरात, ना बाहेर, ना दिवसा, ना रात्री आणि कोणत्याही अस्त्र-शस्त्रानेही त्याचा मृत्यू होणार नाही. हा वरदान मिळाल्यानंतर तो स्वतःलाच देव मानू लागला.
त्याने आपल्या राज्यात कोणालाही देवपूजा करण्यास मनाई केली होती. मात्र त्याचा पुत्र प्रह्लाद हा भगवान विष्णूचा परम भक्त होता. प्रह्लादाला शिक्षा देण्यासाठी हिरण्यकश्यपाने आपली बहीण होलिकाला, प्रह्लादाला मांडीवर घेऊन अग्नीत बसण्यास सांगितले. होलिकाला वरदान होते की ती अग्नीत जळणार नाही. मात्र त्या दिवशी तसे घडले नाही. भगवान विष्णूंनी आपल्या भक्त प्रह्लादाचे रक्षण केले आणि होलिका अग्नीत जळून भस्मसात झाली. तेव्हापासून होलिका दहनाची परंपरा सुरू झाली.