garud puran life after death atma yamlok yatra vaitarni nadi 47 days rituals
पुढारी ऑनलाईन : गरुड पुराण: भगवद्गीतेनुसार शरीर नश्वर आहे, तर आत्मा अमर आहे. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की मृत्यूनंतर आत्म्याचे काय होते? गरुड पुराणातील मान्यतेनुसार, मृत्यूनंतर आत्म्याचा ४७ दिवसांचा प्रवास अत्यंत कठीण असतो. मृत्यूनंतर सुरू होणाऱ्या या अलौकिक प्रवासाबद्दल जाणून घेऊया.
मृत्यू हे जीवनातील अटळ सत्य आहे. पृथ्वीवर जन्माला आलेल्या प्रत्येक व्यक्तीला एक ना एक दिवस हे जग सोडून जावे लागते. भगवद्गीतेमध्ये भगवान श्रीकृष्णांनीही सांगितले आहे की आत्मा एका शरीराचा त्याग करून दुसरे शरीर धारण करते. म्हणजेच शरीर नश्वर आहे, तर आत्म्याला अमर मानले जाते.
आता प्रश्न असा निर्माण होतो की, जर आत्मा अमर असेल तर एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर तिच्या आत्म्याचे काय होते? गरुड पुराणात मृत्यूनंतर आत्म्याच्या प्रवासाचे सविस्तर वर्णन आढळते. यामध्ये आत्म्याला यमलोकापर्यंत पोहोचण्यासाठी कोणत्या प्रकारच्या प्रवासातून जावे लागते, याचा उल्लेख केला आहे.
मृत्यूनंतर आत्म्यासोबत काय होते?
गरुड पुराणातील मान्यतेनुसार, एकदा भगवान विष्णूंचे वाहन गरुड यांनी त्यांना प्रश्न विचारला की मृत्यूनंतर जीवात्मेसोबत काय होते आणि ती किती काळानंतर यमलोकात पोहोचते. त्यावर भगवान विष्णूंनी त्यांना मृत्यूनंतरच्या आत्म्याच्या प्रवासाबद्दल सांगितले.
मान्यतेनुसार, जेव्हा एखाद्या जीवाच्या मृत्यूची वेळ जवळ येते, तेव्हा त्याचा आवाज हळूहळू क्षीण होऊ लागतो. अंतिम क्षणी त्याला काही काळासाठी दिव्य दृष्टी प्राप्त होते, असे मानले जाते. या अवस्थेत त्याला जग वेगळ्या स्वरूपात दिसू लागते आणि त्याच्या इंद्रियांची शक्ती हळूहळू कमी होऊ लागते.
यानंतर मृत्यूच्या वेळी यमराजाचे दूत तेथे येतात. धार्मिक मान्यतेनुसार, त्यांना पाहून जीवात्मा भयभीत होते आणि शरीराचा त्याग करते. शरीरातून बाहेर पडल्यानंतर यमदूत जीवात्मेला आपल्यासोबत घेऊन जातात.
पुण्यवान आणि पापी आत्म्याचा प्रवास
गरुड पुराणातील मान्यतेनुसार, पुण्यकर्म करणाऱ्या जीवात्म्याचा प्रवास वेगळा असतो. तर पापकर्म करणाऱ्या आत्म्याला अधिक कठीण मार्गातून जावे लागते. अशा आत्म्याला यमलोकात पोहोचण्यापूर्वी अनेक प्रकारच्या यातनांना सामोरे जावे लागते, अशी धार्मिक मान्यता आहे. शरीराचा त्याग केल्यानंतर आत्म्याला पुन्हा त्याच घरी आणले जाते, जिथे त्याने शरीर सोडले होते. आत्मा पुन्हा आपल्या शरीरात प्रवेश करण्याचा प्रयत्न करते; मात्र तिला तसे करता येत नाही. यानंतर ती आपल्या कुटुंबीयांना अंत्यसंस्कार करताना पाहते, अशी मान्यता आहे.
याच कारणामुळे हिंदू धर्मात मृत्यूनंतर करण्यात येणाऱ्या विविध कर्मकांडांना आणि पिंडदानाला महत्त्व दिले जाते. या विधींमुळे मृत व्यक्तीच्या आत्म्याला पुढील प्रवासासाठी मदत मिळते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.
मृत्यूनंतर १३ दिवस कर्मकांड का केले जातात?
हिंदू परंपरेनुसार मृत्यूनंतर १३ दिवस विविध कर्मकांड केले जातात. गरुड पुराणाशी संबंधित मान्यतेनुसार, या विधी आणि पिंडदानामुळे मृत व्यक्तीच्या सूक्ष्म शरीराला पुढील प्रवासासाठी शक्ती मिळते.
यानंतर आत्म्याचा यमलोकाकडे प्रवास सुरू होतो. या प्रवासादरम्यान तिला विविध मार्ग आणि अनेक प्रकारच्या अडचणींचा सामना करावा लागतो, असे मानले जाते.
वैतरणी नदी पार करावी लागते
गरुड पुराणात वैतरणी नदीचाही उल्लेख आढळतो. धार्मिक मान्यतेनुसार, यमलोकाच्या प्रवासातील ही सर्वात कठीण अडथळ्यांपैकी एक आहे. वैतरणी नदी अत्यंत भयानक असल्याचे वर्णन धार्मिक ग्रंथांमध्ये आढळते. ती पार करणे सोपे नसते, अशी मान्यता आहे.
ज्यांनी आपल्या जीवनात गौसेवा किंवा गायीशी संबंधित पुण्यकर्म केले आहेत, त्यांना ही नदी पार करण्यास मदत मिळते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. तर पापकर्म करणाऱ्या आत्म्याला ही नदी पार करताना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो, असे मानले जाते. वैतरणी नदी पार केल्यानंतर आत्मा पुढील प्रवास करत यमलोकात पोहोचते, अशी गरुड पुराणातील मान्यता आहे.
यमलोकात पोहोचल्यानंतर काय होते?
गरुड पुराणातील मान्यतेनुसार, यमलोकात पोहोचल्यानंतर जीवात्म्याच्या कर्मांचा लेखाजोखा पाहिला जातो. व्यक्तीने आपल्या आयुष्यात कोणत्या प्रकारची कर्मे केली आहेत, त्यानुसार तिला पुढील फळ मिळते, असे मानले जाते.
म्हणूनच हिंदू धर्मात नेहमी चांगली कर्मे करण्यावर भर दिला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, मृत्यूनंतर माणसासोबत त्याची धन-दौलत, नाती किंवा इतर सांसारिक गोष्टी जात नाहीत. त्याच्यासोबत केवळ त्याची कर्मे जातात.
त्यामुळे जीवनात कितीही कठीण परिस्थिती आली, तरी नेहमी चांगली कर्मे करण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. गरुड पुराणात जीवन आणि मृत्यूशी संबंधित अनेक गूढ गोष्टींचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या गोष्टी माणसाला आपल्या कर्मांचा आणि जीवनाच्या उद्देशाचा विचार करण्यास प्रवृत्त करतात.
टीप : वरील माहिती गरुड पुराणाशी संबंधित धार्मिक आणि पारंपरिक मान्यतांवर आधारित आहे.