Google AI Scientists: कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) ही सर्वात मोठी क्रांती मानली जात आहे. जगभरातील मोठ्या टेक कंपन्या AI वर अब्जावधी डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहेत. मात्र, अवघ्या दोन AI शास्त्रज्ञांनी Google सोडून प्रतिस्पर्धी कंपन्यांमध्ये प्रवेश केल्यानंतर जागतिक शेअर बाजारात मोठी उलथापालथ झाली. विशेष म्हणजे, Alphabet, NVIDIA, Amazon आणि Meta सारख्या दिग्गज कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली.
घटनेची सुरुवात 16 जून रोजी झाली. Google मधील सर्वात महत्त्वाचे AI संशोधक नोम शझीर (Noam Shazeer) यांनी कंपनी सोडून OpenAI मध्ये जाण्याचा निर्णय घेतला. 2017 मधील ऐतिहासिक Transformer संशोधनपत्राचे ते सहलेखक आहेत. ChatGPT, Gemini, Claude यांसारख्या आधुनिक AI मॉडेल्सचा पाया याच तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.
यानंतर 19 जून रोजी Google DeepMind मधील प्रसिद्ध AI संशोधक आणि रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेते जॉन जम्पर (John Jumper) यांनीही Google सोडून Anthropic मध्ये जाण्याची घोषणा केली.
22 जून रोजी बाजार उघडताच गुंतवणूकदारांनी Alphabet चे शेअर्स मोठ्या प्रमाणावर विकण्यास सुरुवात केली आणि काही तासांतच कंपनीचा शेअर सुमारे 7.2 टक्क्यांनी घसरला. यामुळे कंपनीच्या बाजारमूल्यात सुमारे 250 ते 270 अब्ज डॉलर्सची घट झाली.
सामान्य कर्मचाऱ्याने नोकरी बदलल्याने कंपनीच्या शेअर्सवर फारसा परिणाम होत नाही. मात्र, नोम शझीर आणि जॉन जम्पर हे AI क्षेत्रातील जगातील सर्वात प्रभावशाली संशोधकांपैकी आहेत. त्यांच्या संशोधनावरच आजची AI क्रांती उभी आहे.
विशेष म्हणजे, Google ने काही काळापूर्वी नोम शझीर यांना पुन्हा कंपनीत आणण्यासाठी तब्बल 2.7 अब्ज डॉलर्स खर्च केले होते. एवढी मोठी गुंतवणूक करूनही ते पुन्हा OpenAI मध्ये गेल्यामुळे गुंतवणूकदारांचा Google वरील विश्वास कमी झाला.
गुंतवणूकदारांना फक्त दोन शास्त्रज्ञांच्या जाण्याची चिंता नव्हती. AI उद्योग काही मोजक्या प्रतिभावान संशोधकांवरच अवलंबून आहे का? हा मोठा प्रश्न त्यांच्या मनात निर्माण झाला.
आज Google मधील तज्ज्ञ OpenAI मध्ये जात आहेत, उद्या OpenAI मधील संशोधक दुसऱ्या स्टार्टअपमध्ये गेले, तर पुन्हा अशीच परिस्थिती निर्माण होईल का? यामुळे AI क्षेत्रातील स्पर्धा आणि भविष्यातील स्थिरतेबाबत गुंतवणूकदार साशंक आहेत.
Google च्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण झाली असली तरी OpenAI आणि Anthropic या कंपन्यांवर त्याचा नकारात्मक परिणाम झाला नाही. याचे कारण म्हणजे या दोन्ही कंपन्या अजूनही खाजगी (Private) असल्याने त्यांचे शेअर्स शेअर बाजारात लिस्ट नाहीत.
उलट, या कंपन्यांना AI क्षेत्रातील दोन मोठे तज्ज्ञ मिळाल्याने त्यांच्या भविष्यातील क्षमतेकडे अधिक सकारात्मकतेने पाहिले जात आहे.
याशिवाय Gemini प्रकल्पाशी संबंधित जोनास अॅडलर (Jonas Adler) आणि अलेक्झांडर प्रिट्झेल (Alexander Pritzel) यांनीही Google सोडून Anthropic मध्ये जाण्याचा निर्णय घेतला आहे.
या घटनेमुळे AI उद्योगाच्या कमाईच्या मॉडेलवरही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. Microsoft, Google, Meta, Amazon यांसारख्या कंपन्या AI वर अब्जावधी डॉलर्स खर्च करत आहेत. मोठे डेटा सेंटर्स उभारले जात आहेत आणि लाखो GPU खरेदी केले जात आहेत.
मात्र, या गुंतवणुकीच्या तुलनेत अपेक्षित महसूल अद्याप मिळत नसल्याची चिंता बाजारात व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदार आता केवळ AI च्या भविष्याकडे नाही, तर त्यातून प्रत्यक्ष नफा कधी मिळणार? याकडेही लक्ष देऊ लागले आहेत.
या घडामोडींमुळे AI क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास कमी झाला. त्याचा परिणाम इलॉन मस्क यांच्या SpaceX वरही झाला. कंपनीच्या मूल्यांकनात मोठी घट झाली आहे.
या संपूर्ण घटनेने एक गोष्ट स्पष्ट केली आहे की, AI क्षेत्रातील स्पर्धा आता फक्त अत्याधुनिक मॉडेल तयार करण्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. सर्वोत्तम प्रतिभावान संशोधकांना टिकवून ठेवणे, त्यांना आकर्षित करणे आणि AI तंत्रज्ञानातून नफा कमावणे हीच पुढील काळातील खरी स्पर्धा असणार आहे.
अवघ्या दोन AI शास्त्रज्ञांच्या नोकरी बदलण्यामुळे अब्जावधी डॉलर्सचे बाजारमूल्य कमी झाले. त्यामुळे AI उद्योगातील टॅलेंट, गुंतवणूकदारांचा विश्वास आणि व्यवसाय मॉडेल हीच भविष्यातील यशाची खरी गुरुकिल्ली ठरणार असल्याचे या घटनेतून अधोरेखित झाले आहे.