Financial Rule Changes November 2026: नोव्हेंबर महिना सुरू होताच आर्थिक व्यवहारांशी संबंधित काही महत्त्वाच्या तारखा आणि नियमांकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. सरकारी पेन्शन घेणारे नागरिक, आयकर भरणारे करदाते, व्यवसाय करणारे लोक आणि एफडीमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी हा महिना महत्त्वाचा ठरू शकतो. तसेच, एलपीजी सिलिंडरच्या किमतींमध्येही बदल होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे १ नोव्हेंबर २०२६ पासून कोणत्या गोष्टींकडे लक्ष द्यावे, हे जाणून घेऊया.
सरकारी पेन्शन घेणाऱ्या बहुतांश पेन्शनधारकांना दरवर्षी जीवन प्रमाणपत्र (Life Certificate) जमा करावे लागते. यामुळे पेन्शनधारक हयात असल्याची खात्री होते आणि पेन्शनचे वितरण सुरू ठेवण्यास मदत होते.
६० वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या बहुतांश पेन्शनधारकांना १ ते ३० नोव्हेंबर २०२६ या कालावधीत जीवन प्रमाणपत्र जमा करता येईल.
८० वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाच्या पेन्शनधारकांसाठी ही प्रक्रिया १ ऑक्टोबरपासून सुरू होते.
जीवन प्रमाणपत्र वेळेत जमा न केल्यास पेन्शनच्या वितरणात अडथळा येऊ शकतो.
पेन्शनधारक बँकेत जाऊन किंवा आधारशी संबंधित डिजिटल सुविधेचा वापर करून प्रमाणपत्र जमा करू शकतात. काही ठिकाणी टपाल विभागाच्या माध्यमातून घरपोच सेवाही उपलब्ध असते.
आर्थिक वर्ष २०२५-२६ आणि मूल्यांकन वर्ष २०२६-२७ साठी ज्या करदात्यांना आयकर लेखापरीक्षण (टॅक्स ऑडिट) आवश्यक आहे, त्यांच्यासाठी आयकर विवरणपत्र भरण्याची अंतिम तारीख वाढवण्यात आली आहे.
या करदात्यांसाठी अंतिम मुदत ३१ ऑक्टोबरवरून २१ नोव्हेंबर २०२६ करण्यात आली आहे.
या बदलाचा फायदा नियमांनुसार ऑडिट आवश्यक असलेल्या पात्र व्यावसायिक, कंपन्या, भागीदारी संस्था आणि इतर करदात्यांना होऊ शकतो.
व्यवसायाची उलाढाल किंवा व्यावसायिक उत्पन्न किती आहे, यानुसार ऑडिटची अट लागू होते. त्यामुळे प्रत्येकाने आपली पात्रता तपासून घ्यावी.
करदात्यांनी शेवटच्या दिवसाची वाट न पाहता आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवावीत आणि आयकर विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर अंतिम मुदतीची खात्री करावी.
नोकरदार आणि इतर बिगर-ऑडिट करदात्यांनी लक्षात घ्यावे की ऑडिट आवश्यक असलेल्या करदात्यांसाठी वाढवलेली मुदत सर्वांना लागू होत नाही.
ITR-1 आणि ITR-2 भरणाऱ्या अनेक करदात्यांसाठी सामान्य अंतिम तारीख ३१ जुलै २०२६ होती.
पात्र करदात्यांना नियमांनुसार विलंबाने आयकर विवरणपत्र (Belated ITR) भरण्यासाठी ३१ डिसेंबर २०२६ पर्यंत मुदत मिळू शकते.
मात्र, उशिरा रिटर्न भरल्यास लागू नियमांनुसार विलंब शुल्क भरावे लागू शकते. काही करसवलतींचा लाभ घेण्यावरही मर्यादा येऊ शकतात.
त्यामुळे ज्यांनी अद्याप आयकर विवरणपत्र भरलेले नाही, त्यांनी आपली करदात्याची श्रेणी तपासून लवकरात लवकर रिटर्न भरावे.
तेल विपणन कंपन्या साधारणपणे प्रत्येक महिन्याच्या पहिल्या दिवशी एलपीजी सिलिंडरच्या किमतींचा आढावा घेतात.
त्यामुळे १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी घरगुती आणि व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या किमतींमध्ये बदल होण्याची शक्यता आहे.
मात्र, गॅस सिलिंडर महागणार की स्वस्त होणार, हे अधिकृत घोषणेनंतरच स्पष्ट होईल.
घरगुती गॅसच्या किमती वाढल्यास कुटुंबांच्या मासिक खर्चावर परिणाम होऊ शकतो. व्यावसायिक सिलिंडरच्या दरातील बदलाचा परिणाम हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि खाद्यपदार्थ विक्रेत्यांवर होऊ शकतो.
मुदत ठेवीत (Fixed Deposit – FD) गुंतवणूक करणाऱ्यांनी नोव्हेंबर महिन्यात बँकांच्या व्याजदरांवर लक्ष ठेवावे.
वेगवेगळ्या बँका ठेवींचा कालावधी आणि इतर अटींनुसार व्याजदर बदलू शकतात.
माहितीनुसार, ICICI बँकेने काही मुदत ठेवींवरील व्याजदरात ०.१० टक्क्यांची वाढ केली आहे. इंडियन बँकेनेही ५५५ दिवस आणि ७७७ दिवसांच्या विशेष मुदत ठेवींवरील व्याजदर वाढवले आहेत.
नोव्हेंबरमध्ये इतर बँकांकडूनही व्याजदरांमध्ये बदल होऊ शकतात. मात्र, प्रत्येक बँकेचा निर्णय वेगळा असू शकतो.
नवीन एफडी करण्यापूर्वी किंवा जुन्या एफडीचे नूतनीकरण करण्यापूर्वी व्याजदर, मुदत आणि पैसे मुदतीपूर्वी काढण्याच्या अटी तपासून घ्याव्यात.