Donkey Milk Cheese
नवी दिल्ली: पनीर खाणाऱ्यांची कमी नाही, कोणाला मलई पनीर आवडते, तर कोणाला फॅट नसलेले आवडते. प्रथिने आणि पौष्टिकता भरपूर असते आणि ते खायलाही खूप चविष्ट दिसते. बाजारपेठेत चांगल्या दर्जाचे पनीर साधारणपणे ४०० ते ६०० रुपये किलो दराने मिळते. पण तुम्ही कधी अशा पनीरबद्दल ऐकले आहे का, ज्याची किंमत 'सोन्या'सारखी आहे? सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे हे पनीर गाढविणीच्या दुधापासून बनवले जाते. चला तर मग जाणून घेऊया या पनीरची वैशिष्ट्ये.
'फूड रिपब्लिक'च्या रिपोर्टनुसार, या खास पनीरचे नाव 'पुले पनीर' असे आहे. याला जगातील सर्वात महागडे पनीर मानले जाते. एक गाढवीण दिवसाला जेमतेम ३०० ते ५०० मिली दूध देते. तर दुसरीकडे, १ किलो पुले पनीर बनवण्यासाठी तब्बल २५ लिटर दुधाची गरज असते. याच कारणामुळे याची किंमत गगनाला भिडलेली असते. ज्यांनी हे पनीर खाल्ले आहे, त्यांच्या मते याची चव मलईदार आणि किंचित गोड असते.
हे पनीर सर्बिया (युरोप) मधील 'झासाविका स्पेशल नेचर रिझर्व्ह' येथे बनवले जाते, कारण तिथे 'बाल्कन' जातीची गाढवे पाळली जातात. या जातीच्या गाढविणी अतिशय दुर्मिळ आहेत कारण त्यांचे दूध पोषक तत्वांनी समृद्ध आहे.
या गाढविणी केवळ ६ महिने दूध देतात आणि त्यानंतर किमान एक वर्ष त्यांच्याकडून पुन्हा दूध काढता येत नाही. यामुळे सर्बियामध्ये वार्षिक केवळ ४९.९ किलो ते ६९.८ किलो दुधाचेच उत्पादन होते.
फक्त गाढविणीच्या दुधाचे पनीर बनवता येत नाही कारण त्यात 'केसीन'चे प्रमाण कमी असते. म्हणूनच त्यात शेळीचे दूध मिसळले जाते. पुले पनीरमध्ये ६० टक्के गाढविणीचे दूध आणि ४० टक्के शेळीचे दूध असते.
गाढविणीच्या दुधामध्ये व्हिटॅमिन C, प्रथिने आणि कॅल्शियम भरपूर प्रमाणात असते. याच कारणामुळे अनेक ठिकाणी याला 'इम्युनिटी बूस्टर' आणि त्वचेसाठी उत्तम मानले जाते. पुले पनीरचे उत्पादन मर्यादित असले तरी, युरोप आणि मध्य पूर्वेकडील देशांमध्ये याची मोठी मागणी आहे.
अनेक आलिशान ७-स्टार हॉटेल्समध्ये याचा वापर खास 'गॉरमेट' डिशेसमध्ये केला जातो. सर्बियामध्ये या पनीरकडे देशाची एक प्रीमियम 'खाद्य ओळख' म्हणून पाहिले जाते.
पुले पनीरचा आधार गाढविणीचे दूध असल्याने, ते गाईच्या दुधाच्या तुलनेत पचायला हलके असते. ज्यांना हलका 'लॅक्टोज इनटोलरन्स'चा त्रास आहे, त्यांनाही हे पनीर सहज पचते. यामध्ये बायोएक्टिव्ह प्रोटीन्स असतात जे पचनसंस्थेला आराम देतात आणि आतड्यांचे आरोग्य सुधारतात.
२०२६ च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, पुले पनीरची किंमत साधारणपणे ९० हजार ते ९५ हजार प्रति किलो आहे. काही ठिकाणी ही किंमत १.१० लाख पर्यंत पोहोचली आहे.