pomegranate for heart health
नवी दिल्ली : जगभरातील अनेक हृदयविकाराचे रुग्ण प्रिझर्व्हड इजेक्शन फ्रॅक्शनसह हृदयविकार या समस्येने ग्रस्त असतात. या स्थितीत, हृदयाचे स्नायू कडक होतात आणि प्रत्येक ठोक्याच्या दरम्यान ते योग्यरित्या शिथिल होत नाहीत, ज्यामुळे हृदयातील रक्तप्रवाहात अडथळा येतो. ही स्थिती पूर्णपणे बरी होऊ शकत नसली तरी, ती नियंत्रणात ठेवता येते.
किंग्ज कॉलेज लंडन येथील शास्त्रज्ञांच्या संशोधनातून असे समोर आले आहे की, ही समस्या नियंत्रणात ठेवण्यासाठी डाळिंब फायदेशीर ठरू शकते. डाळिंब खाल्ल्यानंतर शरीरात तयार होणारे एक नैसर्गिक संयुग या आजाराने ग्रस्त असलेल्या रुग्णांच्या हृदयाच्या कार्यात ८०% पर्यंत सुधारणा करू शकते, असा दावा या संशोधनात करण्यात आला आहे. हे संशोधन सायन्स ॲडव्हान्सेस या जर्नलमध्ये प्रकाशित झाले आहे.
हृदयविकाराचे दोन प्रकार आहेत. सामान्य हृदयविकारात, हृदयाचे स्नायू पातळ आणि कमकुवत होतात, ज्यामुळे हृदय प्रभावीपणे रक्त बाहेर पंप करू शकत नाही; याउलट, प्रिझर्व्हड इजेक्शन फ्रॅक्शनसह हृदयविकारात, स्नायू योग्यरित्या शिथिल होऊ शकत नाहीत ही समस्या असते. उच्च रक्तदाब, मधुमेह किंवा वाढते वय यांसारख्या परिस्थितींमुळे हृदयाच्या भिंती कडक होतात. परिणामी, दोन ठोक्यांच्या दरम्यान हृदयात पुरेसे रक्त भरत नाही, ज्यामुळे धाप लागणे, पायांना सूज येणे आणि पायऱ्या चढता न येणे यांसारखी लक्षणे दिसतात.
किंग्स कॉलेज लंडनच्या संशोधकांनी डाळिंबाशी संबंधित एका नैसर्गिक संयुगाचा अभ्यास केला. ‘युरोलिथिन ए’ हे संयुग डाळिंबातील काही घटकांचे आतड्यांमधील चांगले बॅक्टेरिया विघटन केल्यानंतर शरीरात तयार होऊ शकते. संशोधकांनी या संयुगाची हृदय निकामी होण्याच्या गुंतागुंतीच्या मॉडेल्सवर चाचणी केली. या अभ्यासात असे दिसून आले की हे संयुग हृदयाचे कार्य ८०% पर्यंत सुधारू शकते. संशोधकांनी असे निरीक्षण केले की युरोलिथिन ए मुळे कडक झालेल्या हृदयाच्या स्नायूंच्या ऊती अधिक लवचिक झाल्या. तसेच हृदयाच्या ऊतींमध्ये तयार होणाऱ्या ‘फायब्रोसिस’ अर्थात कठीण व्रणयुक्त ऊतींचे प्रमाण कमी झाल्याचेही संशोधकांना आढळले.
संशोधनात हे देखील स्पष्ट केले आहे की डाळिंब कोणत्याही आजारावर रामबाण उपाय नाही. शास्त्रज्ञांनी नमूद केले आहे की हा अभ्यास प्री-क्लिनिकल मॉडेल्स आणि प्रयोगशाळेतील ऊतींच्या नमुन्यांचा वापर करून करण्यात आला होता. याचा अर्थ असा नक्कीच नाही की, केवळ डाळिंब खाल्ल्याने किंवा त्याचा रस प्यायल्याने तुम्ही तुमच्या हृदयाशी संबंधित औषधे घेणे थांबवावे.
या अभ्यासातून असेही दिसून आले आहे की, डाळिंब खाल्ल्यानंतर प्रत्येकाच्या शरीरात 'युरोलिथिन ए' तयार होत नाही; ही प्रक्रिया पूर्णपणे त्या व्यक्तीच्या आतड्यांमधील सूक्ष्मजीवांवर अवलंबून असते. मात्र, या संशोधनाचा एक मोठा फायदा म्हणजे शास्त्रज्ञ आता 'युरोलिथिन ए' चा वापर करून औषधे विकसित करू शकतील.