बर्लिन : जर्मनीतील एका स्टार्टअपच्या इंजिनिअर्सनी संगणक क्षेत्रात एक क्रांतिकारी यश मिळवले आहे. ‘सॅक्सन क्यू’मधील या अभियंत्यांनी हिऱ्याच्या आधारे चालणारा आणि कुठेही सहजरीत्या नेता येईल असा जगातील पहिला ‘नायट्रोजन व्हॅकन्सी क्वांटम कॉम्प्युटर’ विकसित केला आहे. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, हा प्रगत संगणक चालवण्यासाठी कोणत्याही विशेष अत्यंत थंड वातावरणाची (Cryogenic Cooling) गरज नसून तो सामान्य तापमानात (Room Temperature) काम करतो आणि त्याला घरात वापरल्या जाणाऱ्या साध्या इलेक्ट्रिकल सॉकेटमध्ये जोडून थेट चालवता येते.
पारंपरिक क्वांटम कॉम्प्युटर्सना काम करण्यासाठी ‘शून्य अंश सेल्सिअस’पेक्षाही खूप कमी तापमानाची गरज असते. मात्र, या नवीन तंत्रज्ञानामध्ये हिऱ्यातील त्रुटींचा सकारात्मक वापर करण्यात आला आहे: नायट्रोजन-व्हेकन्सी सेंटर्स (NV Centers): हिऱ्याच्या स्फटिक रचनेत जिथे कार्बनचे अणू गहाळ असतात, तिथे ‘नायट्रोजन’चा अणू बसवून सूक्ष्म पोकळी तयार केली जाते. क्युबिटस् म्हणून कार्य : हिऱ्यातील या सूक्ष्म रचनेमधील इलेक्ट्रॉनच्या स्पिनचा वापर क्वांटम माहिती साठवण्यासाठी (Qubits) केला जातो. हिऱ्याची अत्यंत कडक आणि घट्ट अणू-रचना या क्युबिटस्ना बाहेरील वातावरणातील उष्णतेपासून संरक्षण देते, ज्यामुळे हा संगणक सामान्य तापमानातही स्थिरपणे कार्य करू शकतो.
आतापर्यंत क्वांटम कॉम्प्युटिंग हे केवळ मोठ्या संशोधन प्रयोगशाळा आणि अब्जावधी डॉलर्सचा खर्च करू शकणाऱ्या संस्थांपुरतेच मर्यादित होते. मात्र, साध्या प्लगवर चालणाऱ्या आणि सामान्य तापमानात काम करणाऱ्या या पोर्टेबल क्वांटम कॉम्प्युटरमुळे हे प्रगत तंत्रज्ञान आता सर्वसामान्य डेटा सेंटर्स, वैद्यकीय संशोधन, फायनान्स आणि सैन्य दलांच्या थेट वापरासाठी उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. कुठेही सहज वाहून नेण्याजोगा, रूम टेम्परेचरमध्ये (सामान्य तापमान) काम करणारा, साध्या घरगुती सॉकेटवर/प्लगवर चालणारा, थेट डेटा सेंटर्स, जहाजे आणि फील्ड-वर्कसाठी उपयोग असणारा अशी या पोर्टेबल क्वांटम कॉम्प्युटरची ठळक वैशिष्ट्ये आहेत.
