वॉशिंग्टन/लंडन : वृद्धावस्थेत विस्मरणाचा आजार (डिमेंशिया) होण्यामागे केवळ वय किंवा आनुवंशिकता जबाबदार नसते, तर अपुरी झोप हा एक मोठा घटक असल्याचे धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे. ‘सायन्स न्यूज’ने प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या अहवालानुसार, निद्रानाशावर (इन्सॉम्निया) वेळेवर उपचार केल्यास स्मृतिभ्रंशाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करता येऊ शकतो.
संशोधनातील धक्कादायक निष्कर्ष
नवीन अभ्यासानुसार, अमेरिकेतील डिमेंशियाच्या एकूण प्रकरणांपैकी सुमारे 12 टक्के (सुमारे 5 लाख रुग्ण) प्रकरणे थेट निद्रानाशाशी संबंधित असू शकतात. संशोधकांनी निद्रानाशाची तुलना उच्च रक्तदाब (हाय ब्लडप्रेशर) आणि श्रवणशक्ती कमी होणे यासारख्या गंभीर घटकांशी केली आहे, जे डिमेंशियाला आमंत्रण देतात. तीव्र निद्रानाश असलेल्या लोकांमध्ये मेंदू वृद्ध होण्याची प्रक्रिया 3.5 वर्षांनी वेगाने होते. शास्त्रज्ञांच्या मते, आपण जेव्हा गाढ झोपेत असतो, तेव्हा मेंदूतील ग्लिम्फॅटिक सिस्टीम सक्रिय होते. ही सिस्टीम मेंदूतील टाकाऊ पदार्थ आणि अमायलॉईड बीटासारखी विषारी प्रथिने स्वच्छ करते. जर झोप पूर्ण झाली नाही, तर ही प्रथिने मेंदूत जमा होतात, ज्यामुळे अल्झायमर आणि डिमेंशियाचा धोका वाढतो.
या अभ्यासात असे दिसून आले आहे की, महिलांमध्ये निद्रानाशामुळे डिमेंशिया होण्याचे प्रमाण पुरुषांच्या तुलनेत थोडे जास्त आहे. तसेच, ज्यांचे वय 60 ते 70 च्या दरम्यान आहे, अशा लोकांसाठी ही धोक्याची घंटा आहे. या वयात झोपेच्या सवयी सुधारल्यास भविष्यातील आजार टाळता येऊ शकतात.
नियमित वेळ : झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ निश्चित ठेवा.
स्क्रीनपासून दूर : झोपण्यापूर्वी किमान एक तास मोबाईल किंवा लॅपटॉप वापरणे टाळा.
व्यायाम : दिवसा नियमित शारीरिक हालचाल करा, ज्यामुळे रात्री गाढ झोप लागण्यास मदत होईल.
तज्ज्ञांचा सल्ला : जर तुम्हाला झोप लागण्यास वारंवार त्रास होत असेल, तर तो केवळ थकवा न समजता डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
