कॅलिफोर्निया : जगातील काही झाडे दिसायला विचित्र असतात, तर काही त्यांच्या अनोख्या गुणधर्मांमुळे उठून दिसतात. वनस्पतीच्या जगात जोशुआ ट्री ही एक अनोखी प्रजाती आहे. याला युक्का ब्रेविफोलिया किंवा युक्का पाम इत्यादी नावांनीही ओळखले जाते. वाळवंटातील बुंध्यासारख्या दिसणार्या या मोठ्या जीवाला पाहून असे वाटत नाही की ते खूप दीर्घायुष्यी असेल. अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया, अॅरिझोना, उटाह आणि नेव्हाडामध्ये आढळणारे युक्का ब्रेविफोलिया 400 ते 1800 मीटर उंचीच्या वाळवंटात आढळतात.
लोक युक्का ब्रेविफोलिया किंवा जोशुआ ट्रीला झाड म्हणतात; पण प्रत्यक्षात ते अजिबात झाड नाही. ते खरे तर एक रोपटे आहे; पण झाडासारखे दिसते. लोक त्याला त्याच्या मोठ्या आकारामुळे झाड म्हणतात. खरे तर ते एक रोपटे आहे, जे त्याच्या आकारामुळे झाडासारखे दिसते. माजवा वाळवंटातून जात असताना मोर्मोन लोकांनी त्याला जोशुआ हे नाव दिले. त्यांना वाटले की, हे झाड बायबलमधील जोशुआसारखे आहे, जो आपले हात वर करून प्रार्थना करतो. जोशुआ ट्री दरवर्षी फक्त दोन ते तीन इंच किंवा सरासरी 7.6 सेमी वाढते. ते 15 ते 40 फूट म्हणजेच 5 ते 12 मीटर लांब असतात. त्यांचा व्यास एक तृतीयांश ते एक मीटर असतो. सर्वात उंच वनस्पती 15 मीटरपर्यंतची दिसली आहे. जरी ही रोपे बियांपासून उगवतात, तरी अनेक ठिकाणी ती वनस्पतीच्या खोडातून वाढताना दिसली आहेत.
त्याला पूर्ण उंची गाठायला 50 ते 60 वर्षे लागतात. त्याच्या खोडात लहान तंतुमय तंतू असतात आणि वार्षिक वलय पूर्णपणे नसतात. त्यामुळे त्याचे वय सांगणे कठीण होते. असे म्हटले जाते की, सर्वात जुन्या जोशुआ ट्रीचे वय 1000 वर्षे होते; पण याचा कोणताही पुरावा नाही; पण शास्त्रज्ञ म्हणतात की, त्यांचे सरासरी वय सुमारे 500 वर्षे आहे. इतर वनस्पतींप्रमाणे याचीही परागकण, म्हणजेच कीटकांद्वारे बीज निर्मितीची प्रक्रिया होते; पण त्यांच्या परागकणनात विशेष युक्का पतंग भूमिका बजावतात. ते फुलावर अंडी घालतात आणि त्यांचे अळ्या खरं तर परागकणनाची प्रक्रिया पार पाडतात; पण आज केवळ या वनस्पतींची संख्याच कमी नाही, तर त्यांचे अस्तित्वही धोक्यात आहे.
जोशुआ वनस्पतीच्या पानांबद्दल सर्वात खास गोष्ट म्हणजे स्थानिक लोक म्हणतात की, त्याची पाने पाहून हवामानाचा अंदाज लावता येतो. जेव्हा पाऊस पडणार असतो, तेव्हा ही पाने सरळ वरच्या दिशेने उभी राहतात. जोशुआ ट्री मोहावे वाळवंटाच्या परिसंस्थेमध्ये निवासस्थान आणि अन्न म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ते अनेक प्राण्यांसाठी अन्न आणि काहींसाठी अन्नाचा स्रोत आहेत. ते अनेक कीटकांचे निवासस्थानही आहेत. सध्या त्यांच्या अस्तित्वाचा धोका वाळवंटालाच धोक्यात टाकत आहे.
