बीजिंग : चीन आणि उत्तर कोरियाच्या सीमेवर असलेल्या माऊंट चँगबाईशान (चँगबाई पर्वत) या महाकाय, सुप्त ज्वालामुखीच्या शिखरावर ‘हेवन लेक’ नावाचे एक सुंदर विवर सरोवर पसरले आहे. गेल्या २६ लाख वर्षांत झालेल्या सलग ज्वालामुखीच्या उद्रेकांमुळे या पर्वताची निर्मिती झाली आहे. चीनमध्ये ‘तियांची’ या नावाने ओळखले जाणारे हे सरोवर, युनेस्कोच्या माहितीनुसार ईशान्य आशियातील सर्वात उंच आणि मोठे विवर सरोवर आहे. तसेच, मार्चमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका संशोधनानुसार, हे चीनमधील सर्वात खोल सरोवर ठरले आहे.
हे सरोवर समुद्रसपाटीपासून सुमारे ७,२०० फूट (२,२०0 मीटर) उंचीवर असून, त्याचा विस्तार ३.६ चौरस मैल (९.२ चौरस किलोमीटर) क्षेत्रात आहे. या सरोवराची कमाल खोली १,२२४ फूट (३७३ मीटर) इतकी नोंदवण्यात आली आहे. 'हेवन लेक' हे चँगबाईशान पर्वताच्या १६ उंच शिखरांनी वेढलेले आहे. भूतकाळातील ज्वालामुखीच्या उद्रेकांमुळे तयार झालेल्या विवरात हे पाणी साचले आहे. या पर्वतावर इ.स. ९४६ मध्ये 'मिलेनियम इरप्शन' (सहस्राब्दीचा उद्रेक) झाला होता, जो आधुनिक इतिहासातील सर्वात मोठ्या ज्वालामुखी उद्रेकांपैकी एक मानला जातो.
वैज्ञानिक संशोधनानुसार, साधारण ७०,००० ते ४०,००० वर्षांपूर्वी झालेल्या प्रागैतिहासिक ‘तियानवेनफेन्ग’ उद्रेकानंतर या पर्वताच्या शिखरावर पाणी साचू लागले होते. तेव्हापासून पाऊस, बर्फ वितळणे आणि ज्वालामुखीच्या खाली असलेल्या सक्रिय भू-औष्णिक प्रणालीमुळे भेगांमधून पाणी वर येत राहिल्याने, हे सरोवर वेळोवेळी रिकामे होत आणि पुन्हा भरत राहिले आहे. २००० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, या सरोवरामध्ये घोड्यासारखे डोके असलेला एक रहस्यमयी प्राणी राहत असल्याच्या शेकडो बातम्या आणि दावे समोर आले होते. मात्र, वैज्ञानिकांनी या दाव्यांवर सातत्याने शंका उपस्थित केली आहे. अशा अत्यंत थंड आणि विशिष्ट भौगोलिक परिस्थितीत कोणताही मोठा प्राणी जिवंत राहणे शक्य नसल्याचे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे.
