कोपेनहेगन : इंग्लंडमधील पाच हजार वर्षांपूर्वीची ‘स्टोनहेंज’ ही दगडी रचना प्रसिद्ध आहे. आता अशाच पद्धतीची, पण लाकडाची एक संरचना डेन्मार्कमध्ये सापडली आहे. डेन्मार्कच्या उत्तर भागात पुरातत्त्व शास्त्रज्ञांना हे हजारो वर्षे जुने मोठे लाकडी वर्तुळ (टिंबर सर्कल) सापडले आहे, ज्याची तुलना इंग्लंडच्या स्टोनहेंजशी केली जाऊ शकते. ही खुली संरचना कदाचित एका मोठ्या ‘विधिसंहिता प्रदेशाचा‘ भाग होती. नवपाषाण युगाच्या अखेरच्या आणि प्रारंभिक कांस्ययुग (2600 ते 1600 इ.स. पूर्व) मधील प्रागैतिहासिक लोकांनी तिचा वापर केला असावा.
‘हा एक विलक्षण शोध आहे,’ असे वेस्टहिमरलँडस् संग्रहालयाच्या संरक्षक आणि उत्खनन सह-नेतृ सिडसेल वॉहलीन यांनी एका निवेदनात सांगितले. ‘हे लाकडी वर्तुळ त्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जोडलेल्या प्रागैतिहासिक समाजाच्या विधी आणि सामाजिक रचनेविषयी मौल्यवान माहिती पुरवते.‘ या वर्तुळात एकूण 45 खड्डे असून ते सुमारे 6.5 फूट (2 मीटर) अंतरावर खोदलेले आहेत, ज्याचा व्यास अंदाजे 100 फूट (30 मीटर) आहे. जरी आता लाकडी खांब उभे दिसत नाहीत, तरी तज्ज्ञांचा अंदाज आहे की मोठे, सरळ लाकडी खांब या लहान खड्ड्यांमध्ये लावलेले असावेत. लाकडी वर्तुळे किंवा वुडहेंज हे काहीसे गूढ आहेत, कारण त्यांचा उपयोग कशासाठी केला जात होता याबाबत कोणतेही लिखित नोंदी उपलब्ध नाहीत. परंतु ही हेंज संपूर्ण उत्तर-पश्चिम युरोपमध्ये आढळली आहेत, विशेषतः ब्रिटिश आयल्समध्ये. काही ठिकाणी सापडलेल्या कापलेल्या प्राण्यांच्या हाडे आणि घरगुती कचर्याच्या आधारे असे सुचवले जाते की लोक येथे विधी पार पाडत आणि मेजवानी करत असावेत. स्टोनहेंजपासून काही मैलांच्या अंतरावर असलेले वुडहेन्ज हे कदाचित सर्वात प्रसिद्ध लाकडी वर्तुळ आहे. ते सुमारे 2500 इ.स. पूर्व बांधले गेले होते आणि सहा संकेंद्रित अंडाकृती खांबांच्या रचनेचे होते. स्टोनहेंजप्रमाणेच, ते देखील उन्हाळी संक्रांतीशी संरेखित असावे, असा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.
