डकार : आफ्रिकन देश सेनेगलमधील ‘फायडरबिया एल्बिडा’ (Faidherbia albida) या वृक्षांवर केलेल्या एका संशोधनातून अनेक महत्त्वाच्या गोष्टी समोर आल्या आहेत. पर्यावरण आणि भूजल पातळीच्या दृष्टीने शास्त्रज्ञ या शोधाला अत्यंत दिलासादायक मानत आहेत. ‘जर्नल ऑफ हायड्रोलॉजी’मध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासांनुसार, सेनेगलमधील कोरड्या ॲग्रो-फॉरेस्ट्री भागात आढळणारे हे विशालकाय वृक्ष जमिनीतील पाणी खोलवर पोहोचवण्यास मोठी मदत करतात.
या अभ्यासात अनेक वर्षांतील मातीतील ओलावा आणि झाडांमधील द्रवाचा बहाव (Sap-flow) यांची सांगड घालून जमिनीखालील पाण्याच्या हालचालींचा अभ्यास करण्यात आला. संशोधनातून असे दिसून आले की, फायडरबिया एल्बिडाची मुळे स्थानिक पातळीवर मातीची पाणी शोषून घेण्याची आणि वाहून नेण्याची क्षमता बदलतात, ज्यामुळे पावसाचे पाणी जमिनीच्या अगदी खोल थरांमध्ये सहज पोहोचू शकते. या भागांत वार्षिक पावसाच्या सुमारे २६ टक्के पाण्याचा वापर भूजल पुनर्भरण प्रक्रियेत होतो.
फायडरबियाची मुळे जमिनीतून पाणी शोषून घेत असली, तरी ते पाण्याचे संतुलन सकारात्मक ठेवण्यात मोठी भूमिका बजावते. साहेलियन कृषी-फॉरेस्ट्री भागात या झाडाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. कारण, हवामानानुसार याचे चक्र इतर झाडांपेक्षा उलटे आणि फायदेशीर असते. हे झाड केवळ मातीतील पाणी वापरण्यापुरते मर्यादित न राहता, आपल्या मुळांच्या रचनेद्वारे पावसाच्या पाण्याला भूजलात रूपांतरित करण्यास मदत करते. या झाडांच्या वापरामुळे भविष्यात कोरड्या व दुष्काळी भागातील पाण्याची गंभीर समस्या कमी करण्यास मोठी मदत होऊ शकते.
