वॉशिंग्टन : सन ११८१ मध्ये पृथ्वीवरून रात्रीच्या आकाशात स्पष्टपणे चमकणारा आणि संपूर्ण आकाश उजळून टाकणारा तो प्रसिद्ध सुपरनोव्हा (ताऱ्याचा महास्फोट) आज एका पूर्णपणे नवीन स्वरूपात समोर आला आहे. नव्या खगोलशास्त्रीय छायाचित्रानुसार, या ऐतिहासिक स्फोटाचे अवशेष आता अत्यंत गूढ आणि रहस्यमय गाठींनी (Mysterious Knots) भरलेले दिसून येत आहेत. ‘लाइव्ह सायन्स’च्या ‘स्पेस फोटो ऑफ द वीक’मध्ये या लक्षवेधी घटनेची सविस्तर चर्चा करण्यात आली आहे.
इतिहास आणि खगोलशास्त्रानुसार, सुमारे ८४० वर्षांपूर्वी म्हणजेच ११८१ मध्ये मध्ययुगीन खगोलशास्त्रज्ञांनी आकाशात एक अत्यंत लख्ख प्रकाश पाहिला होता. हा प्रकाश एका महाकाय ताऱ्याच्या स्फोटाचा (सुपरनोव्हा) होता, जो अनेक आठवडे रात्रीच्या वेळीही डोळ्यांना स्पष्ट दिसत होता. शतकानुशतके हा तारा आणि त्याचे अवशेष शास्त्रज्ञांच्या कुतूहलाचा विषय राहिले आहेत. नुकत्याच समोर आलेल्या अत्याधुनिक दुर्बिणीच्या छायाचित्रांमध्ये या जुन्या सुपरनोव्हाच्या अवशेषांमध्ये विखुरलेल्या अद्‌भुत आणि गुंतागुंतीच्या गाठी आढळल्या आहेत.
ताऱ्याच्या मृत्यूनंतर उरलेला प्रकाश आणि वायूचे लोट ज्या पद्धतीने पसरले आहेत, त्यामुळे तिथे विशिष्ट प्रकारच्या गाठी तयार झाल्या आहेत. खगोलशास्त्रज्ञांच्या मते, हे गूढ अवशेष ताऱ्याच्या विघटनाची नेमकी प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी अत्यंत मोलाचे आहेत. या अवशेषांचा अभ्यास करून शास्त्रज्ञ ताऱ्यांच्या अंतकाचा काळ आणि त्यामागील भौतिकीय नियम उलगडण्याचा प्रयत्न करत आहेत. आकाशातील या प्राचीन रहस्याने पुन्हा एकदा संपूर्ण जगातील खगोलप्रेमी आणि वैज्ञानिकांचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
