जोहान्सबर्ग : दक्षिण आफ्रिकेची आर्थिक राजधानी असलेल्या जोहान्सबर्गमधील स्प्रिंग्स हे एक छोटेसे गाव आहे. काही दिवसांपूर्वी एका विशिष्ट ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात सोने सापडल्याची बातमी पसरली. यामुळे लोक सोन्याचे दांडे आणि फावडे घेऊन त्या ठिकाणी गर्दी करू लागले. काही जण दिवसभर खोदकाम करत होते.
दक्षिण आफ्रिकेतील स्प्रिंग्स येथील एका रहिवाशाने गोठ्यात खोदकाम करताना सोन्याचे दांडे सापडल्याचा दावा केला. ही बातमी पसरताच, जलद श्रीमंत होण्यासाठी उत्सुक असलेले अनेक लोक गोठ्यात जमू लागले. ही द़ृश्ये शतकाहून अधिक काळापूर्वी दक्षिण आफ्रिकेत सोन्याच्या खाणी सापडल्या होत्या त्या काळाची आठवण करून देतात; ज्यामुळे हे शहर दक्षिण आफ्रिकेची आर्थिक राजधानी बनले. स्प्रिंग्स हे गाव आता अनौपचारिक वस्त्यांनी वेढलेले आहे, ज्यातील बरेच रहिवासी शेजारच्या देशांमधून स्थलांतरित आहेत. स्प्रिंग्समध्ये पूर्वी अनेक सोन्याच्या खाणी होत्या, ज्या सोने काढल्यानंतर काही वर्षांपूर्वी बंद करण्यात आल्या होत्या.
दक्षिण आफ्रिकेच्या खनिज संसाधन विभागाने या आठवड्यात स्प्रिंग्समधील गुगुलेथूच्या अनौपचारिक वसाहतीत झालेल्या खाणकामाचा निषेध केला आहे, त्याला बेकायदेशीर म्हटले आहे आणि ते पर्यावरणाला हानी पोहोचवत असल्याचा इशारा दिला आहे. काही रहिवाशांनी सांगितले की, या ठिकाणी अजूनही सोने सापडत आहे, जे त्यांनी काळ्या बाजारात विकले आहे. काहींनी म्हटले की, ‘आम्हाला माहीत आहे की अशा प्रकारे सोने काढणे बेकायदेशीर आहे; परंतु आम्हाला सरकारने सोने खाणकाम करण्याची आणि कर भरण्याची परवानगी द्यावी अशी आमची इच्छा आहे.’ त्यांनी स्पष्ट केले की, ‘दोन मुलांचे वडील म्हणून, त्यांना त्यांच्या शाळेची फी भरण्यासाठी आणि त्यांच्या अन्नाची तरतूद करण्यासाठी पैशांची आवश्यकता आहे. सोने त्याच्या धातूपासून वेगळे करण्यासाठी पारा आणि सोडियम सायनाईड यासारख्या धोकादायक रसायनांचा वापर केला जातो.
या कामात सहभागी असलेल्या परदेशी लोकांना स्थानिक लोक ‘जामा जामा’ म्हणून संबोधतात. दक्षिण आफ्रिकेतील सर्वात प्रसिद्ध सोन्याची खाण विटवॉटरस्रँड बेसिन आहे. 19 व्या शतकापासून, जगातील सोन्याच्या पुरवठ्यापैकी सुमारे 50 टक्के सोन्याचे उत्पादन येथे केले जात आहे. जागतिक सोन्याच्या उत्पादनात या प्रदेशाचा मोठा वाटा आहे आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या अर्थव्यवस्थेत आणि विकासात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. साऊथ डीप गोल्ड माईन ही दक्षिण आफ्रिकेतील एक भूमिगत खाण आहे, जी गौतेंग येथे आहे. त्यात 321.5 हजार औंस सोने असल्याचा अंदाज आहे. येथे आणखी एक मोठी सोन्याची खाण आहे : क्लोफ गोल्ड माईन. तसेच गौतेंगमध्ये ड्रायफोंटेन आणि मपोनेंग आहेत. शेपोंज खाण फ्री स्टेटमध्ये आहे.
