नवी दिल्ली : हास्य ही निसर्गाने मानवाला दिलेली महत्त्वाची देणगी आहे. काही लोक ही देणगी मिळालेली असूनही काडेचिराईती चेहरे करून बसतात. हसरा चेहरा हा नेहमीच टवटवीत गुलाबासारखा खुलूनही दिसत असतो. अर्थातच हास्य हे केवळ सौंदर्यासाठी नव्हे तर आरोग्यासाठीही लाभदायक आहे. नेहमी हसत राहावं, त्यामुळे मन तर खूश राहतं शिवाय आरोग्यही सुधारतं, आयुष्य वाढतं असं आपण अनेकदा ऐकलं असेल; पण खरंच असं आहे का? याचे काही पुरावे आहेत का? तर विज्ञान आणि आयुर्वेदाने हसण्याबद्दल सांगितलेलं सत्य जाणून घेऊयात.
आजच्या धावपळीच्या आणि धकाधकीच्या जीवनात लोक अनेकदा हसणे विसरतात; परंतु सत्य हे आहे की हास्य हे केवळ मूड सुधारण्याचे साधन नाही तर आरोग्यासाठी सर्वात सोपा आणि मोफत टॉनिक आहे. असं म्हणतात की हास्य नैसर्गिक ताणतणाव दूर करते; पण विज्ञान आणि आयुर्वेद दोघेही मानतात की हास्य शरीर आणि मनाला रिचार्ज करते, तणावाची पातळी कमी करते आणि दीर्घायुष्याचे रहस्य दडलेले आहे. हास्य ही केवळ भावना नाही तर आरोग्यासाठी एक टॉनिक आहे.
विज्ञान आणि आयुर्वेद दोघेही मानतात की दररोज हसल्याने ताण कमी होतो, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि आयुर्मान वाढते. आधुनिक विज्ञान असे मानते की हास्य हे एखाद्या नैसर्गिक औषधापेक्षा कमी नाही. हसताना, मेंदूतून एंडोर्फिन आणि डोपामाइन बाहेर पडतात, जे त्वरित ताण कमी करतात. रक्ताभिसरण सुधारते आणि हृदय निरोगी राहते. संशोधनानुसार, दररोज 10-15 मिनिटे हसणे हे हलक्या व्यायामाइतकेच फायदेशीर आहे.
हसण्यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होते, स्मरणशक्ती चांगली राहते आणि मन ताजेतवाने राहते. आयुर्वेदात हास्याला एक नैसर्गिक औषध म्हटले आहे, जे शरीर आणि मनाचे संतुलन राखते. हसण्यामुळे वात-पित्त-कफ यांचे संतुलन सुधारते. पचनक्रिया सुधारते आणि झोपही चांगली येते. आयुर्वेद मानतो की आनंदी राहणे आणि हसणे तुमचे आयुष्यमान थेट वाढवते. हेच कारण आहे की योग आणि ध्यानासोबतच हास्य हे दीर्घायुष्याचा एक महत्त्वाचा भाग मानले जाते.
