ऑस्लो (नॉर्वे) : आजच्या आधुनिक जगाच्या नकाशावर एक असाही कोपरा अस्तित्वात आहे, जिथे माणसांच्या मृत्यूवर सरकारी बंदी लावण्यात आली आहे. या शहरात मृत्यूने दार ठोठावण्यापूर्वीच संबंधित व्यक्तीला शहराबाहेर पाठवले जाते. ऐकायला अत्यंत विचित्र वाटणार्या या नियमामागे कोणतीही अंधश्रद्धा किंवा हुकूमशाही नसून, विज्ञानाचे एक असे धक्कादायक सत्य दडले आहे, जे कोणाचाही थरकाप उडवेल.
हे अनोखे शहर म्हणजे आर्क्टिक महासागराजवळ वसलेल्या नॉर्वे देशातील ‘स्वालबार्ड’ या छोट्याशा बेटाची राजधानी असलेले ‘लॉन्गइयरब्येन’. उत्तर ध्रुवाच्या अगदी जवळ असलेल्या या शहरात गेल्या 70 हून अधिक वर्षांपासून कोणत्याही व्यक्तीला मरणे किंवा त्याचा मृतदेह दफन करण्यास सक्त मनाई आहे. या अजब कायद्याची कहाणी 1950 च्या दशकात सुरू होते. लॉन्गइयरब्येन हे जगातील सर्वात थंड निवासी भागांपैकी एक आहे, जिथे हिवाळ्यात तापमान उणे 40 अंश सेल्सिअसपर्यंत खाली घसरते. या भीषण थंडीमुळे येथील जमीन वर्षानुवर्षे बर्फाच्या जाड थराने गोठलेली असते, ज्याला विज्ञानाच्या भाषेत ‘पर्माफ्रॉस्ट’ म्हटले जाते. 1950 च्या सुमारास वैज्ञानिकांना एक अत्यंत भीतीदायक गोष्ट समजली. त्यांनी पाहिले की, येथील दफनभूमीत वर्षांपूर्वी पुरलेले मृतदेह जसेच्या तसे आहेत.
कडाक्याच्या थंडीमुळे हे मृतदेह नैसर्गिकरीत्या ‘मम्मी’मध्ये रुपांतरित झाले होते, म्हणजेच ते कुजत किंवा विरघळत नव्हते. हा धोका अधिकच वाढला जेव्हा वैज्ञानिकांना आढळले की, 1918 मध्ये जगभरात थैमान घालणार्या ‘स्पॅनिश फ्लू’ या महामारीचे बळी ठरलेल्या लोकांच्या मृतदेहांमध्ये तो घातक व्हायरस (विषाणू) आजही जिवंत आणि सक्रिय होता. वैज्ञानिकांच्या लक्षात आले की, जर ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे (जागतिक तापमानवाढ) हा बर्फ कधी वितळला, तर शतकांपासून गोठलेले हे जीवघेणे व्हायरस आणि बॅक्टेरिया पुन्हा वातावरणात पसरतील. यामुळे संपूर्ण जगात अशी महामारी येईल ज्यावर कोणतेही उपचार नसतील. एक प्रकारे येथील दफनभूमी जगासाठी ‘टाईम बॉम्ब’ बनली होती.
या महामारीच्या भयंकर धोक्यापासून वाचण्यासाठी स्थानिक प्रशासनाने 1950 मध्ये एक कडक कायदा संमत केला, ज्यानुसार शहरात मृत्यू होण्यावर पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली. तेव्हापासून आजपर्यंत या नियमाचे काटेकोरपणे पालन केले जाते. जर एखादी व्यक्ती येथे गंभीर आजारी पडली किंवा वृद्धत्वामुळे आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर असेल, तर प्रशासन तातडीने हालचाली करते. त्यांना तत्काळ विमानाने किंवा जहाजाने नॉर्वेच्या मुख्य भूभागावर पाठवले जाते, जेणेकरून ते तिथल्या रुग्णालयात आपला शेवटचा श्वास घेऊ शकतील. अगदी एखाद्याचा अचानक अपघातात मृत्यू झाला, तरीही त्याचा मृतदेह येथे दफन करण्यास सक्त मनाई आहे; तो मृतदेह सन्मानपूर्वक विमानाने दुसर्या शहरात रवाना केला जातो.
