वॉशिंग्टन ः भौतिकशास्त्रज्ञांनी एका नवीन प्रकारच्या टाईम क्रिस्टलची निर्मिती केली आहे, जो क्वांटम परस्परसंवादांबाबत मूलभूत सिद्धांत स्पष्ट करण्यात मदत करू शकतो. ‘टाईम क्रिस्टल’ हा पदार्थाचा एक नवीन प्रकार आहे, जो ऊर्जा न गमावता कायमस्वरूपी गती टिकवून ठेवतो. वॉशिंग्टन युनिव्हर्सिटीचे भौतिकशास्त्राचे सहायक प्राध्यापक चोंग झू यांच्या मते, टाईम क्रिस्टल हा पारंपरिक क्रिस्टलसारखा असतो. मात्र, दोघांमध्ये एक महत्त्वाचा फरक आहे.
पारंपरिक क्रिस्टलमध्ये अणूंची रचना अवकाशाच्या भौतिक परिमाणांमध्ये पुनरावृत्तीने दिसते, तर टाईम क्रिस्टलमध्ये गतीचा विशिष्ट पद्धतीने पुनरावृत्ती होतो. या प्रक्रियेमुळे टाईम क्रिस्टल ठराविक वारंवारतेने (फ्रिक्वेन्सी) कंपन करत राहतो. सिद्धांतानुसार, हा क्रिस्टल अनंत काळापर्यंत त्याच पद्धतीने गतीत राहू शकतो, जणू तो वार्याने न फिरवता चालणारा घड्याळ असावा. मात्र, प्रत्यक्षात टाईम क्रिस्टल अत्यंत नाजूक असतो आणि तो सहजपणे पर्यावरणीय दबावांमुळे नष्ट होतो. 2016 पासून टाईम क्रिस्टल्स अस्तित्वात आहेत, मात्र संशोधकांच्या एका गटाने यामध्ये अभूतपूर्व कामगिरी केली आहे. त्यांनी टाईम क्वासीक्रिस्टल नावाचा एक नवीन प्रकार तयार केला आहे. सामान्य क्रिस्टलमध्ये अणू एका निश्चित आणि पुनरावृत्ती होणार्या पॅटर्नमध्ये मांडलेले असतात. परंतु, क्वासीक्रिस्टलमध्ये अणू विशिष्ट पण न पुनरावृत्ती होणार्या पद्धतीने रचलेले असतात. याचा अर्थ असा की, टाईम क्वासीक्रिस्टलमध्ये गतीच्या पुनरावृत्तीची ठरलेली पद्धत नसते आणि त्यामुळे तो विविध वारंवारतेने कंपन करतो. संशोधकांनी ‘फिजिकल रिव्ह्यू एक्स’ या जर्नलमध्ये प्रकाशित केलेल्या अभ्यासानुसार, टाईम क्वासीक्रिस्टल हे सुव्यवस्थित असले तरी ते नियमित स्वरूपात पुनरावृत्ती होत नाहीत.
