वॉशिंग्टन : ‘नासा’ची पुढच्या पिढीची अंतराळ दुर्बीण ‘नॅन्सी ग्रेसी रोमन स्पेस टेलिस्कोप’ रविवारी (दि. ३०) अवकाशात झेपावण्यासाठी सज्ज झाली आहे. सुदूर ग्रहांचा शोध घेणे, आपल्या ‘मिल्की वे’ नावाच्या आकाशगंगेचा नकाशा तयार करणे आणि डार्क मॅटरसारख्या ब्रह्मांडातील रहस्यमय घटकांचा उलगडा करणे, या उद्देशाने सुरू होणारी ही मोहीम पुढील दशकभर चालणार आहे.
‘नासा’ने दिलेल्या माहितीनुसार, रोमन टेलिस्कोप फ्लोरिडामधील केनेडी स्पेस सेंटरच्या लॉन्च कॉम्प्लेक्स ३९-ए वरून रविवारी सकाळी ७.२६ वाजता (EDT) ‘स्पेस-एक्स’च्या फाल्कन हेवी रॉकेटद्वारे प्रक्षेपित केली जाईल. प्रक्षेपणाच्या काही तासांनंतर दुर्बीण रॉकेटच्या दुसऱ्या टप्प्यातून वेगळी होऊन प्रथमच अंतराळातील निर्वात पोकळीत प्रवेश करेल. जरी सर्व योजनांनुसार पार पडले, तरी रोमन टेलिस्कोपची पहिली ऐतिहासिक छायाचित्रे पाहण्यासाठी आपल्याला काही काळ वाट पाहावी लागणार आहे.
नॅशनल वेदर सर्व्हिसच्या अंदाजानुसार, रविवारी केनेडी स्पेस सेंटर परिसरात वादळी पावसाची ५० टक्के शक्यता आहे, ज्यामुळे प्रक्षेपणास उशीर होऊ शकतो. तसे झाल्यास, सोमवारी (दि. ३१) सकाळी ७.२२ वाजता (EDT) दुसरी लॉन्च विंडो उपलब्ध असेल, जेव्हा वादळाचा धोका कमी असेल. या प्रक्षेपणाचे थेट प्रक्षेपण स्पेस-एक्सच्या लाईव्हस्ट्रीमवर (SpaceX Livestream) आणि Space.com वर पाहता येईल.
रोमन स्पेस टेलिस्कोप ही ‘नासा’ची नवी प्रमुख दुर्बीण आहे. यापूर्वी २०२१ मध्ये ‘जेम्स वेब’ आणि १९९० पासून कार्यरत असलेली ‘हबल’ दुर्बीण अवकाशात पाठवण्यात आली होती. रोमन दुर्बीण या जुन्या दुर्बिणींना मागे न टाकता, त्यांच्यासोबत मिळून खगोलशास्त्रज्ञांना अवकाशाचा सखोल अभ्यास करण्यास मदत करेल. ‘नासा’च्या पहिल्या मुख्य खगोलशास्त्रज्ञ (१९६० ते १९७९) नॅन्सी ग्रेसी रोमन यांच्या सन्मानार्थ हे नाव देण्यात आले आहे. ही दुर्बीण साधारणत: ४२ फूट (१२.७ मीटर) उंच, १४ फूट (४.४ मीटर) रुंद असून तिचे वजन सुमारे ८,००० किलोग्रॅम आहे.
