वॉशिंग्टन : नासाची बहुप्रतिक्षीत ‘आर्टेमिस-2’ मोहीम लवकरच अंतराळवीरांना चंद्राच्या सफरीवर घेऊन जाणार आहे. 50 वर्षांहून अधिक काळ लोटल्यानंतर अमेरिका पुन्हा एकदा चंद्रावर जाण्यासाठी इतकी उत्सुक का आहे, असा प्रश्न अनेकांना पडला आहे. या मोहिमेमागे केवळ वैज्ञानिक जिज्ञासा नसून आर्थिक आणि धोरणात्मक कारणेही आहेत.
नासाच्या मते, चंद्रावर परतल्यामुळे नवीन वैज्ञानिक शोध लागतील, आर्थिक फायदे होतील आणि संशोधकांच्या नवीन पिढीला प्रेरणा मिळेल. याशिवाय, अंतराळ संशोधनात चीनकडून मिळणारे आव्हान पाहता, आपले वर्चस्व टिकवून ठेवण्यासाठी अमेरिकेसाठी ही मोहीम अत्यंत महत्त्वाची आहे. लंडनमधील नॅचरल हिस्ट्री म्युझियमच्या शास्त्रज्ञ सारा रसेल यांच्या मते, पृथ्वी आणि चंद्र हे ‘जुळ्या भावंडांसारखे’ आहेत, जे गेल्या 4.5 अब्ज वर्षांपासून एकमेकांभोवती फिरत आहेत. चंद्राच्या खडकांमध्ये सौरमालेचा 4.5 अब्ज वर्षांचा इतिहास दडलेला आहे. पृथ्वीवर हवामान, पाणी आणि जैविक प्रक्रियांमुळे जुन्या उल्कापातांच्या खुणा पुसल्या गेल्या आहेत. मात्र, चंद्रावर वातावरण नसल्यामुळे तेथील खड्डे अब्जावधी वर्षांपासून जसेच्या तसे आहेत. ‘हवा आणि पाणी नसताना भूगर्भशास्त्र कसे कार्य करते, हे समजून घेण्यासाठी चंद्र ही एक उत्तम प्रयोगशाळा आहे,’ असे रसेल यांनी नमूद केले. आर्टेमिस कार्यक्रम हा चंद्रावर मानवाचे दीर्घकालीन वास्तव्य निर्माण करण्यासाठी आखण्यात आला आहे. आर्टेमिस 1 (2022) : चंद्राभोवती 26 दिवसांची मानवरहित मोहीम यशस्वीपणे पूर्ण झाली. आर्टेमिस 2 (2026) : चार अंतराळवीर 10 दिवसांच्या प्रवासासाठी चंद्राला वळसा घालून पृथ्वीवर परततील. (नियोजित तारीख : 1 एप्रिलच्या सुमारास). आर्टेमिस 3, 4 आणि 5 : या मोहिमांतर्गत अंतराळवीर चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरतील. 2028 पर्यंत चंद्रावर कायमस्वरूपी तळ उभारण्याचे नासाचे उद्दिष्ट आहे. 1969 ते 1972 दरम्यान ‘अपोलो’ मोहिमेद्वारे 12 अंतराळवीर चंद्रावर उतरले होते. मात्र, त्यांनी केवळ चंद्राच्या विषववृत्तीय भागाचा शोध घेतला होता. आर्टेमिस मोहिमेद्वारे चंद्रपृष्ठाच्या अधिक दुर्गम आणि नवीन भागांचा अभ्यास केला जाणार आहे, ज्यामुळे विश्वाबद्दलचे आपले ज्ञान अधिक सखोल होईल.
