वॉशिंग्टन : एकाच रक्त चाचणीद्वारे अनेक प्रकारच्या कर्करोगांचे सुरुवातीच्या टप्प्यात निदान करता येईल, या आशेने वैद्यकीय जगतात मोठी उत्सुकता निर्माण झाली होती. परंतु, एका अत्यंत महत्त्वाच्या आणि मोठ्या क्लिनिकल ट्रायलमध्ये (वैद्यकीय चाचणी) या चाचणीला अपयश आले आहे. शास्त्रज्ञांसाठी हा एक मोठा धक्का मानला जात असून, या चाचणीच्या विश्वासार्हतेवर आता मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. ही रक्त चाचणी शरीरातील कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या लक्षणांचा शोध घेण्यास अपयशी ठरली आहे.
या चाचणीला ‘मल्टी-कॅन्सर अर्ली डिटेक्शन’ (MCED) टेस्ट म्हटले जाते. माणसाच्या रक्तामध्ये फिरणाऱ्या ट्यूमरच्या डीएनएचे (ctDNA) विश्लेषण करून, लक्षणे दिसण्यापूर्वीच शरीरात कर्करोग आहे की नाही, हे शोधून काढणे हा या चाचणीचा मुख्य उद्देश होता. अनेक प्रकारच्या कॅन्सरचे वेळेवर निदान करून लाखो रुग्णांचे प्राण वाचवणे या तंत्रज्ञानामुळे शक्य होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात होता. हजारो लोकांवर करण्यात आलेल्या या मोठ्या क्लिनिकल ट्रायलचे जे निष्कर्ष समोर आले, ते संशोधकांच्या अपेक्षेप्रमाणे नव्हते: सुरुवातीचा टप्पा ओळखण्यात अपयश: ही चाचणी पहिल्या किंवा दुसऱ्या टप्प्यातील (Stage 1 or 2) कर्करोगाचा शोध घेण्यात बऱ्याच अंशी अपयशी ठरली.
जेव्हा कर्करोग शरीरात पसरू लागतो (प्रगत टप्प्यात), तेव्हाच ही चाचणी तो ओळखू शकत होती, परंतु तोपर्यंत बराच उशीर झालेला असतो. फॉल्स पॉझिटिव्ह (चुकीचे संकेत): या चाचणीमध्ये काही निरोगी लोकांच्या अहवालातही कर्करोग असल्याचे चुकीचे संकेत मिळाले. यामुळे रुग्णांमध्ये विनाकारण भीतीचे वातावरण निर्माण होऊ शकते आणि त्यांना नको असलेल्या इतर महागड्या व त्रासदायक चाचण्या कराव्या लागू शकतात. जरी ही विशिष्ट चाचणी मोठ्या ट्रायलमध्ये अपयशी ठरली असली, तरी संशोधकांनी या तंत्रज्ञानावरील विश्वास पूर्णपणे गमावलेला नाही. तज्ज्ञांच्या मते, “हा या संशोधनाचा शेवट नाही, तर एक धडा आहे.
या अपयशामुळे आपल्याला हे समजले आहे की, या चाचण्या अधिक अचूक कशा बनवता येतील. भविष्यात रक्तातील इतर घटकांचा अभ्यास करून हे तंत्रज्ञान नक्कीच सुधारले जाईल.” सध्या तरी अशा प्रकारच्या ‘एकच रक्त चाचणी आणि सर्व कॅन्सरचे निदान’ करणाऱ्या पद्धती पूर्णपणे विकसित झालेल्या नाहीत. त्यामुळे कर्करोगाच्या निदानासाठी सध्या उपलब्ध असलेल्या पारंपरिक आणि मान्यताप्राप्त पद्धतींवरच (जसे की मॅमोग्राफी, कोलोनोस्कोपी आणि इतर विशिष्ट बायोप्सी) अवलंबून राहणे हाच एकमेव सुरक्षित मार्ग आहे, असे आवाहन वैद्यकीय तज्ज्ञांनी केले आहे.
