नवी दिल्ली : ‘मिलेट्स’ म्हणजेच भरडधान्यांचे उपयोग भारताने जगाला समजावले आहेत. त्यांना आता आपल्याकडे ‘श्रीअन्न’ असेही नाव देण्यात आले आहे. ज्वारी, बाजरी, बार्ली, नाचणी यांसारखी ही धान्ये आरोग्यासाठी अनेक प्रकारे उपयुक्त आहेत. जर तुमची पचनसंस्था योग्यरीत्या काम करत नसेल आणि अनेक उपाय करूनही तुम्हाला आराम मिळत नसेल, तर तुमच्या आहारात नाचणी, बाजरी, ज्वारी, वरी, कोदो, सावा यांसारख्या भरडधान्यांचा समावेश करण्याची वेळ आली आहे. हे केवळ तुमची पचनसंस्था मजबूत करणार नाही, तर बद्धकोष्ठतेसारख्या समस्यांपासूनही सुटका देईल. याचे मुख्य कारण म्हणजे भरडधान्यांमध्ये असलेले फायबर, जे पचनसंस्थेला चालना देते आणि बद्धकोष्ठता कमी करते. हे सुपरफूड हृदयाच्या आरोग्यासाठीही गुणकारी आहे.
मिलेट म्हणजेच भरडधान्य ज्याला ‘सुपरफूड’ म्हणूनही ओळखले जाते, हे लहान दाण्यांचे तृणधान्य असून ते पोषक तत्त्वांनी परिपूर्ण असते. चला तर मग, मिलेटच्या आरोग्यदायी फायद्यांविषयी सविस्तर जाणून घेऊया...
उत्तम पचनसंस्था : भरडधान्यांच्या सेवनाने पचनसंस्था मजबूत होते. यातील फायबरमुळे आतड्यांची हालचाल सुरळीत राहते आणि अन्नपचनास मदत होते.
रक्तदाब नियंत्रण आणि हृदय आरोग्य : नियमितपणे भरडधान्य खाल्ल्याने रक्तदाब नियंत्रणात राहण्यास मदत होते आणि हृदयाच्या आजारांचा धोका कमी होतो. यामध्ये मॅग्नेशियम आणि पोटॅशियम भरपूर प्रमाणात आढळतात, जे हृदयासाठी फायदेशीर आहेत. मधुमेहींसाठी वरदान: मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी भरडधान्य अत्यंत फायदेशीर आहे. याचा ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी असतो, ज्यामुळे रक्तातील साखर हळूहळू वाढते. त्यामुळे मधुमेहींसाठी हे एक प्रकारे वरदानच आहे. वजन नियंत्रणात मदत : तज्ज्ञांच्या मते, भरडधान्य खाल्ल्याने वजन नियंत्रणात राहण्यासही मदत होते. अनेक अभ्यासांमध्ये असे दिसून आले आहे की, यात फायबर आणि प्रोटिनचे प्रमाण जास्त असल्याने पोट दीर्घकाळ भरलेले राहते, ज्यामुळे अतिरिक्त खाण्याची इच्छा कमी होते आणि वजन नियंत्रणात राहते. हाडे आणि दातांसाठी मजबूत : याव्यतिरिक्त, भरडधान्य शरीरातील हाडे मजबूत करण्यासाठीदेखील प्रभावी ठरते. मिलेट खाल्ल्याने दातही मजबूत होतात.
मिलेट खाण्यास सुरुवात करण्यापूर्वी काही गोष्टी लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे : काही भरडधान्यांमध्ये (उदा. बाजरी) गोइट्रोजेनिक घटक असू शकतात, जे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास थायरॉईडची समस्या वाढवू शकतात. काही लोकांना भरडधान्य पचायला जड वाटू शकते. अतिशय क्वचित प्रसंगी, काही लोकांना भरडधान्यांची अॅलर्जीदेखील असू शकते.
जर तुम्ही मिलेट खाण्यास सुरुवात करत असाल, तर तुम्ही ते भाकरी, खिचडी, दलिया, उपमा, डोसा, इडली किंवा सॅलडच्या स्वरूपात घेऊ शकता. विविध प्रकारच्या मिलेटचा आहारात समावेश करून तुम्ही त्याचे संपूर्ण फायदे मिळवू शकता.
महत्त्वाची सूचना : कोणताही नवीन आहार सुरू करण्यापूर्वी, विशेषतः जर तुम्हाला काही आरोग्यविषयक समस्या असतील, तर एकदा आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.
