वॉशिंग्टन : आपली आकाशगंगा म्हणजेच ‘मिल्की वे’बद्दल अंतराळ विज्ञानाच्या जगात एक अत्यंत महत्त्वाची आणि विस्मयकारक माहिती समोर आली आहे. नव्या संशोधनानुसार, आपली आकाशगंगा पूर्वी लावण्यात आलेल्या अंदाजांपेक्षा आकाराने बरीच मोठी, वजनाने जास्त जड आणि एका बाजूला अधिक झुकलेली असण्याची शक्यता आहे. या धक्कादायक खुलाशामुळे आता खगोलशास्त्रज्ञांना आकाशगंगेच्या जुन्या सिद्धांतांमध्ये आणि अंदाजांमध्ये मोठे बदल करावे लागणार आहेत.
अनेक दशकांपासून शास्त्रज्ञांचा असा समज होता की आपली आकाशगंगा एका ठरावीक आकारात आणि समतोल रचनेत स्थिर आहे. मात्र, अत्याधुनिक दुर्बिणी आणि उपग्रहांच्या माध्यमातून मिळालेल्या ताज्या डेटाचे विश्लेषण केल्यावर शास्त्रज्ञांना जाणवले की, आकाशगंगेची खरी रचना आपण विचार केला होता त्यापेक्षा कितीतरी पटीने गुंतागुंतीची आहे. ब्रह्मांडाचा अभ्यास करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय संशोधकांच्या पथकाने आकाशगंगेच्या बाह्य कडा आणि त्यातील ताऱ्यांच्या हालचालींचा अभ्यास केला. यातून पुढील गोष्टी समोर आल्या आहेत. अधिक अवाढव्य आकार : आकाशगंगेचा विस्तार पूर्वीच्या मोजमापांपेक्षा खूप दूरपर्यंत पसरलेला आहे. जास्त वजन (द्रव्यमान): यामध्ये असणारे तारे, वायू आणि प्रामुख्याने ‘डार्क मॅटर’चे प्रमाण अपेक्षेपेक्षा जास्त असल्याने तिचे एकूण वजन बरेच जास्त आहे.
एका बाजूला झुकलेली रचना : आपली आकाशगंगा दोन्ही बाजूंनी एकसारखी नसून, तिचा एक भाग दुसऱ्या भागाच्या तुलनेत अधिक बाहेर खेचला गेला आहे किंवा झुकलेला आहे. यामुळे तिला एक ‘असममित’ आकार मिळाला आहे. शास्त्रज्ञांचे मत: ‘हा शोध खगोलशास्त्रात मोठी खळबळ माजवणारा आहे. याचा अर्थ असा की, आपल्या शेजारील देवयानी (Andromeda) आकाशगंगा आणि इतर लहान आकाशगंगांसोबत असणारे गुरुत्वाकर्षणाचे संबंध आपण समजलो होतो त्यापेक्षा वेगळे आहेत. आपल्याला आता आकाशगंगेचा इतिहास आणि तिची उत्क्रांती समजून घेण्यासाठी नवीन मॉडेल्स तयार करावी लागतील.’
