प्रयागराज : उत्तर प्रदेशातील गंगा, यमुना आणि गुप्त सरस्वती अशा तीन पुण्यसलिला नद्यांच्या पवित्र संगमाकाठी असलेल्या प्रयागराज या प्राचीन नगरीत सध्या महाकुंभमेळा सुरू आहे. दर बारा वर्षांनी इथे पूर्ण कुंभमेळा होत असतो. असे बारा कुंभमेळे झाले की ‘महाकुंभमेळा’ होतो. त्यासाठी 144 वर्षे लागतात! सध्या सुरू असलेला महाकुंभमेळा असाच 144 वर्षांनी आलेला असल्याने देश-विदेशातील अनेक भाविक संगमस्नानासाठी व कल्पवासासाठी प्रयागराजमध्ये दाखल झाले.
आतापर्यंत इथे 50 कोटींपेक्षाही अधिक भाविकांनी स्नान केल्याचा विश्वविक्रम घडलेला आहे. इतक्या मोठ्या संख्येने भाविक येणार असतील, तर त्याबाबतची व्यवस्थाही चोख असणे आवश्यकच बनते. चेंगराचेंगरीच्या घटनेचे लागलेले गालबोट वगळता उत्तर प्रदेश सरकारने ही जबाबदारी उत्तमरितीने पार पाडली आहे. या व्यवस्थेमध्येच स्वच्छतेच्या व्यवस्थेचाही महत्त्वाचा भाग आहे. याठिकाणी आता जगातील सर्वात मोठ्या स्वच्छता व्यवस्थेचा ‘महाविक्रम’ होत असून, त्याची गिनिज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डस्मध्येही नोंद होईल!
संगम नगरी ऐतिहासिक जागतिक विक्रमांचे साक्षीदारही बनत आहे. संगमात 50 कोटी भाविकांनी स्नान केल्याच्या विश्वविक्रमासोबतच, तीर्थराजने शुक्रवारी स्वच्छतेच्या दिशेने एक अनोखा विश्वविक्रमही प्रस्थापित केला. याअंतर्गत, 300 हून अधिक स्वच्छता कर्मचार्यांनी वेगवेगळ्या घाटांवर एकाच वेळी गंगा स्वच्छता करून जागतिक विक्रम प्रस्थापित केला. हे रेकॉर्ड तयार करण्यासाठी, निष्पक्ष अधिकार्यांनी सर्व विहित प्रक्रियांचे पालन केले. आता गिनिज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डचे प्रतिनिधी या संपूर्ण प्रक्रियेची पडताळणी करतील आणि या रेकॉर्डला प्रमाणित केल्यानंतर त्याचे प्रमाणपत्र देतील. प्रमाणपत्र मिळाल्यानंतर, हा एक अनोखा विक्रम असेल, जिथे इतक्या स्वच्छता कर्मचार्यांनी मिळून अर्ध्या तासाहून अधिक काळ वेगवेगळ्या घाटांवर नदीची स्वच्छता मोहीम राबवली.
मुख्यमंत्री योगी यांच्या दूरद़ृष्टीनुसार, प्रयागराजमध्ये सुरू असलेल्या महाकुंभमेळ्याची जागतिक प्रतिमा लक्षात घेऊन, सरकारने नदीच्या स्वच्छतेबाबत जनजागृती मोहीम सुरू केली आहे. या मोहिमेमुळे महाकुंभात येणारे कोट्यवधी भाविक गंगा, यमुना आणि अद़ृश्य सरस्वती यांच्या पवित्र, शुद्ध आणि स्वच्छ पाण्यात स्नान करत आहेत. आता या मोहिमेला जागतिक विक्रमाच्या स्वरूपात प्रमाणपत्र मिळणार आहे. मेळा प्राधिकरणाच्या विशेष कर्तव्य अधिकारी आकांक्षा राणा म्हणाल्या की, मुख्यमंत्र्यांच्या निर्देशानुसार, सर्वात मोठ्या नदी स्वच्छता मोहिमेचे रेकॉर्ड प्रस्थापित करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले होते, जे आज संपूर्ण प्रक्रियेसह पूर्ण झाले आहे. याअंतर्गत, गंगा नदीवर बांधलेल्या तीन घाटांवर (राम घाट, भारद्वाज घाट आणि गंगेश्वर घाट) एकाच वेळी गंगा स्वच्छता मोहीम राबविण्यात आली. या संपूर्ण प्रक्रियेची व्हिडीओग्राफी देखील करण्यात आली, जी पाहिल्यानंतर आणि पडताळणी केल्यानंतर, हा रेकॉर्ड ओळखला जाईल. या विक्रमाचा उद्देश केवळ जागतिक विक्रम साध्य करणे नाही, तर पवित्र नद्यांच्या संवर्धनासाठी महाकुंभाच्या समर्पणाला अधोरेखित करणे देखील आहे. याद्वारे, पर्यावरणीय संवर्धनाचे महत्त्व आणि नैसर्गिक पर्यावरणाशी आध्यात्मिक संबंध अधोरेखित केले जातील.
