ओस्लो : पृथ्वीवर अनेक महाकाय प्राणी आढळतात. परंतु, जेव्हा विषय ‘जमिनीवरील सर्वात मोठ्या मांसाहारी प्राण्या’चा येतो, तेव्हा ‘ध्रुवीय अस्वल’ हे नाव निर्विवादपणे अव्वल स्थानी येते. आर्क्टिकच्या बर्फाळ प्रदेशात राहणारा हा प्राणी आपल्या अवाढव्य शरीरासाठी आणि शिकारीच्या कौशल्यासाठी जगभरात ओळखला जातो.
ध्रुवीय अस्वलाचे वैज्ञानिक नाव Ursus maritimus आहे. हे जगातील सर्वात मोठे ‘जमिनीवरील’ शिकारी मानले जातात. एका पूर्ण वाढ झालेल्या नराचे वजन साधारणपणे 350 ते 700 किलो दरम्यान असते. मात्र, काही दुर्मीळ नोंदीनुसार त्यांचे वजन 800 किलोच्याही पुढे गेलेले आढळले आहे. उभे राहिल्यास त्यांची उंची 10 फुटांपर्यंत असू शकते. अलास्कामध्ये आढळणारे कोडीएक अस्वलदेखील आकारात ध्रुवीय अस्वलाच्या तोडीस तोड आहे. परंतु, ध्रुवीय अस्वल हे पूर्णपणे मांसभक्षक असल्याने त्यांना अग्रक्रम दिला जातो.
ध्रुवीय अस्वलाची रचना निसर्गाने केवळ शिकार करण्यासाठीच केली आहे : पांढरा रंग : बर्फाळ प्रदेशात मिसळून जाण्यासाठी त्यांचा पांढरा रंग त्यांना मदत करतो, ज्यामुळे भक्ष्याला (प्रामुख्याने सील मासे) ते सहज दिसत नाहीत. शक्तिशाली नाक : हे अस्वल बर्फाच्या जाड थराखाली दबलेल्या सील माशाचा वास तब्बल एक किलोमीटर अंतरावरून घेऊ शकते. पाण्यातही संचार : जरी हे जमिनीवरील प्राणी मानले जात असले, तरी ते तासन्तास समुद्राच्या पाण्यात पोहू शकतात.
जमिनीवरील या सर्वात मोठ्या शिकारी प्राण्याला आज माणसाकडून नाही, तर निसर्गात होत असलेल्या बदलांमुळे धोका निर्माण झाला आहे. वाढत्या जागतिक उष्णतेमुळे ध्रुवीय प्रदेशातील बर्फ वेगाने वितळत आहे. शिकारीसाठी बर्फाच्या थरांची गरज असल्याने, या अस्वलांना अन्नासाठी लांबवर भटकंती करावी लागत आहे. संशोधकांच्या मते, जर बर्फ वितळण्याचा वेग असाच राहिला, तर या शतकाच्या अखेरीस ध्रुवीय अस्वलांची संख्या लक्षणीयरीत्या घटू शकते. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, ध्रुवीय अस्वलाचे केस पांढरे असले, तरी त्यांची त्वचा काळी असते, जी सूर्याची उष्णता शोषून घेण्यास मदत करते. हे प्राणी एका वेळी त्यांच्या वजनाच्या 20 टक्के इतके मांस खाऊ शकतात.
