टोकियो : उन्हाळ्यात रसरशीत आणि लालभडक कलिंगड खाण्याची मजा काही वेगळीच असते. सामान्यतः आपण बाजारात गोल किंवा लांबट आकाराची कलिंगडे पाहतो. मात्र, जगामध्ये ‘चौकोनी कलिंगड’देखील प्रचंड प्रसिद्ध आहेत. हे चौकोनी कलिंगड नक्की कसे तयार झाले आणि त्याचा शोध कोणी व कसा लावला, यामागचा इतिहास अत्यंत रंजक आहे.
चौकोनी कलिंगडाची निर्मिती १९७० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात (सुमारे १९७८ च्या सुमारास) जपानमधील कागावा प्रांतातील ‘झेंटुजी’ या शहरात झाली. जपानमधील एका स्थानिक शेतकऱ्याने आणि खगोलशास्त्रज्ञाने (टोमोयुकी ओनो) मिळून यावर प्रयोग केले. जपानमधील प्रमुख समस्या आणि दैनंदिन अडचणींवर मात करण्यासाठी हा अनोखा प्रयोग करण्यात आला होता. गोल कलिंगड ऐवजी चौकोनी कलिंगड बनवण्यामागे प्रामुख्याने दोन महत्त्वाची कारणे होती : जपानमधील घरे आणि तेथील फ्रीज आकाराने लहान असतात. गोल कलिंगड फ्रीजमध्ये ठेवल्यास ते सतत घरंगळत राहायचे आणि खूप जास्त जागा व्यापायचे.
गोल कलिंगडांची एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी वाहतूक करताना किंवा पेट्यांमध्ये रचना करताना मध्यभागी बरीच जागा वाया जायची. चौकोनी कलिंगडे एकमेकांवर सहज रचता येतात आणि वाहतुकीदरम्यान ती फुटण्याचा धोकाही कमी असतो. बऱ्याच लोकांना असे वाटते की, जनुकीय बदल करून ही कलिंगडे तयार केली जातात; मात्र ते पूर्णपणे चुकीचे आहे. ही पूर्णपणे नैसर्गिक आणि सोपी प्रक्रिया आहे. कलिंगडाचे फळ शेतात बनत असताना, जेव्हा ते लहान आणि कच्चे असते, तेव्हा त्याला काचेच्या किंवा ॲक्रेलिकच्या चौकोनी बॉक्समध्ये बंद केले जाते. जसजसे कलिंगड मोठे होते आणि वाढू लागते, तसतसा ते त्या चौकोनी पेटीचा आकार घेते.
कलिंगड पूर्णपणे चौकोनी आकाराचे झाले की त्याला साच्यातून बाहेर काढले जाते. जरी ही कलिंगडे दिसायला अत्यंत आकर्षक आणि चौकोनी असली, तरी ती खाण्यासाठी फारशी वापरली जात नाहीत. पूर्ण चौकोनी आकार मिळवण्यासाठी ही कलिंगडे परिपक्व होण्यापूर्वीच काढली जातात. त्यामुळे ती गोड नसतात. जपानमध्ये ही कलिंगडे प्रामुख्याने भेटवस्तू म्हणून किंवा अलिशान हॉटेल्स आणि दुकानांमध्ये सजावटीसाठी ठेवली जातात. एका चौकोनी कलिंगडाची किंमत आंतरराष्ट्रीय बाजारात १० हजार रुपयांपासून ते ५० हजार रुपयांपर्यंत असू शकते.
