नवी दिल्ली : हिवाळ्याच्या दिवसांमध्ये गरमागरम चहा पिणे कुणाला आवडत नाही? चहाची उब हातांना आराम देते, तर त्यातून येणारी वाफ संपूर्ण वातावरण आरामदायक बनवते. याच कारणाने थंडीच्या दिवसांत बहुतेक लोक दिवसभरात अनेक कप चहा पितात आणि ही त्यांची रोजची सवय बनते. मर्यादित प्रमाणात चहा पिणे सामान्यतः आरोग्यासाठी चांगले मानले जाते, पण गरजेपेक्षा जास्त चहा प्यायल्यास नुकसानही होऊ शकते. जास्त चहा पिण्यामुळे बेचैनी, झोप न येणे आणि डोकेदुखी यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात, ज्यांचा संबंध चहामधील कॅफिन आणि टॅनिनशी असतो. अशा वेळी प्रश्न पडतो की, थंडीच्या हंगामात किती चहा पिणे योग्य आहे.
योग्य प्रमाणात चहा प्यायल्यास त्याचे अनेक फायदेही असतात. काही संशोधनांनुसार, नियमित चहा पिण्याने हृदयरोग, स्ट्रोक आणि टाइप-2 मधुमेहाचा धोका कमी होऊ शकतो. हे मात्र, या गोष्टीवर अवलंबून असते की तुम्ही कोणत्या प्रकारचा चहा आणि किती प्रमाणात पित आहात. चहामध्ये असलेले फ्लेव्होनॉइडस् आणि कॅटेचिन्ससारखे अँटिऑक्सिडंटस् शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस कमी करण्यास मदत करतात. तसेच काही प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी करण्यातही उपयुक्त मानले जातात. चहामधील कॅफिन आणि एल-थिएनिन यांचे संयोजन मेंदूला शांत ठेवत फोकस वाढवण्यास मदत करते. तसेच, आले किंवा पुदीनासारखा हर्बल चहा पचन सुधारण्यास आणि शरीराची नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करण्यास मदत करू शकते.
हिवाळा-फ्लूच्या हंगामात चहा रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्याचे कामही करते. गरजेपेक्षा जास्त चहा पिण्याचे काही नुकसानही होते. विशेषतः कॅफिनयुक्त चहा जास्त प्रमाणात घेतल्यास आरोग्यावर वाईट परिणाम होऊ शकतो. चहामधील टॅनिन लोहाचे शोषण रोखू शकतात, ज्यामुळे अॅनिमियाने त्रस्त असलेल्या लोकांना किंवा शाकाहारी आहार घेणार्यांना त्रास होऊ शकतो. जर दिवसभरात कॅफिनची मात्रा 400 मिलीग्रॅमपेक्षा जास्त झाली, तर झोपेशी संबंधित समस्या, बेचैनी आणि हृदयाचे ठोके वेगवान होणे यासारख्या तक्रारी येऊ शकतात. रिकाम्या पोटी गरम चहा पिण्याने मळमळ, अॅसिडिटी किंवा चक्कर येण्याची समस्या होऊ शकते.
याशिवाय, दीर्घकाळ जास्त चहा पिण्याने दातांवर डाग पडू शकतात आणि कॅफिनची सवयही लागू शकते. आता प्रश्न असा आहे की किती चहा पिणे जास्त असतो. सामान्यतः दिवसात 3 ते 4 कप चहा पिणे बहुतेक लोकांसाठी सुरक्षित मानले जाते. जे लोक कॅफिनप्रति जास्त संवेदनशील असतात किंवा एखाद्या विशिष्ट आरोग्य समस्येने त्रस्त असतात, त्यांनी चहाचे प्रमाण कमी करावे. गर्भवती महिलांनीही विशेष काळजी घ्यावी आणि दिवसात 2 कपपेक्षा जास्त चहा पिऊ नये, जेणेकरून कॅफिनची मात्रा सुरक्षित मर्यादेत राहील, असे तज्ज्ञ सांगतात.
