जकार्ता : ‘हॉबिट’ म्हणून ओळखली जाणारी, आता नामशेष झालेली मानवाची बुटकी प्रजाती प्रत्यक्षात शिकार करत नव्हती, तर कोमोडो ड्रॅगनने खाऊन उरलेले बटू हत्तींचे मांस खाऊन जगत होती, असा धक्कादायक खुलासा पुरातत्त्वशास्त्रज्ञांनी केला आहे. या नवीन शोधामुळे, किमान ७ लाख वर्षांपूर्वी इंडोनेशियाच्या फ्लोरेस बेटावर राहणारी 'होमो फ्लोरेसिएन्सिस' ही मानवी प्रजाती मोठ्या प्राण्यांची शिकार करायची, हा जुना समज पूर्णपणे मोडीत निघाला आहे.
सन २००३ मध्ये या प्रजातीचा पहिला शोध लागला होता. अवघे ३ फूट ६ इंच (१०६ सेंटिमीटर) सरासरी उंची, लहान मेंदू, मोठे दात आणि मोठी पावले या वैशिष्ट्यांमुळे या मानवांना ‘हॉबिट’ हे टोपणनाव देण्यात आले. यापूर्वी शास्त्रज्ञांना त्यांच्या गुहांमध्ये दगडाची हत्यारे, प्राण्यांच्या हाडांवरील जखमांच्या खुणा आणि जळालेली हाडे सापडली होती. त्यामुळे आपल्या 'होमो' वंशातील इतर प्रगत मानवांप्रमाणेच हे हॉबिट देखील प्रगत बुद्धीचे होते, शिकार करायचे आणि अग्नीचा वापर करायचे, असा अंदाज वर्तवला जात होता.
सुमारे ५०,००० वर्षांपूर्वी जेव्हा आधुनिक मानव म्हणजेच 'होमो सेपियन्स' आग्नेय आशियात पसरू लागले, त्याच सुमारास हे हॉबिट नामशेष झाले. 'सायन्स ॲडव्हान्सेस' या नियतकालिकात शुक्रवारी (३ जुलै) प्रसिद्ध झालेल्या एका नवीन अभ्यासामध्ये आंतरराष्ट्रीय संशोधकांच्या पथकाने हॉबिट मानवांच्या प्रगत असण्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. संशोधकांनी 'लियांग बुआ' गुहेत आढळलेल्या Stegodon florensis insularis (हत्तीच्या प्रजातीचा नामशेष झालेला एक बटू पूर्वज) या प्राण्याच्या जीवाश्मांचा बारकाईने अभ्यास केला. याच गुहेत हॉबिट मानवांचे सांगाडे आणि दगडाची हत्यारेही सापडली होती.
हत्तीच्या हाडांवर असलेल्या खुणा हॉबिट मानवांनी शिकार केल्यामुळे पडल्या होत्या, की त्या बेटावरील एकमेव हिंस्र प्राणी असलेल्या 'कोमोडो ड्रॅगन'च्या शिकारीनंतर उरलेले मांस खरवडून खाल्ल्यामुळे पडल्या होत्या, याचा शोध संशोधकांनी घेतला. हॉबिट मानवांकडे महाकाय प्राण्यांची शिकार करण्याचे कसब किंवा शक्ती नव्हती. कोमोडो ड्रॅगन हत्तींची शिकार करून त्यातील चांगला आणि मऊ मांसाचा भाग फस्त करायचे. त्यानंतर उरलेल्या अवशेषांमधून मांस खरवडून काढण्याचे काम हे हॉबिट करत असत.
गुहेत सापडलेली जळालेली हाडे हॉबिट मानवांनी अन्न शिजवण्यासाठी किंवा अग्नीचा वापर केल्यामुळे जळालेली नव्हती, तर ती इतर नैसर्गिक कारणांमुळे जळाली असण्याची शक्यता आहे. हॉबिट मानवांची जीवनशैली आधी वाटत होती तितकी प्रगत नव्हती, हे स्पष्ट झाल्यामुळे आता त्यांच्या उत्पत्तीचे आणि पूर्वजांचे गूढ आणखीनच वाढले आहे. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत केवळ मृत प्राण्यांचे मांस खाऊन ही प्रजाती लाखो वर्षे कशी टिकून राहिली, यावर आता नवीन संशोधन सुरू आहे.
