वॉशिंग्टन : अतिवेगवान आणि अतिशय शक्तिशाली लेसरचा आकार अत्यंत लहान करून तो एका छोट्या मायक्रोचिपवर बसवण्यात शास्त्रज्ञांना यश आले आहे. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील हा एक क्रांतिकारी शोध मानला जात आहे.
सध्याच्या काळात अतिवेगवान लेसर (Ultrafast Lasers) हे आकाराने खूप मोठे असतात आणि त्यांना चालवण्यासाठी मोठ्या प्रयोगशाळा किंवा टेबलएवढ्या मोठ्या उपकरणांची आवश्यकता असते. मात्र, शास्त्रज्ञांच्या या नव्या शोधामुळे आता हे शक्तिशाली लेसर आपल्या हाताच्या तळव्यावर किंवा अगदी मोबाईलमधील चिपसारख्या छोट्या भागावर बसवणे शक्य होणार आहे. या तंत्रज्ञानामुळे लेसरचा आकार तर लहान होईलच; पण त्याचसोबत त्याचा खर्चही प्रचंड प्रमाणात कमी होईल. हा प्रयोग यशस्वी करण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी एका विशेष प्रकारच्या सामग्रीचा आणि आधुनिक नॅनो-तंत्रज्ञानाचा वापर केला आहे, जेणेकरून लेसरची गती आणि शक्ती कमी न होता त्याचा आकार सूक्ष्म करता येईल. हे लेसर प्रकाशाचे अत्यंत लहान आणि तीव्र पल्स सेकंदाच्या काही अब्जाव्या भागात उत्सर्जित करतात.
याचा वापर डोळ्यांच्या शस्त्रक्रियेपासून, अचूक उत्पादन निर्मिती आणि प्रगत वैज्ञानिक संशोधनांपर्यंत अनेक ठिकाणी केला जातो. हा लेसर चिपवर आल्यामुळे वैद्यकीय तपासणीची उपकरणे अतिशय लहान आणि पोर्टेबल होतील. शरीराच्या आतील भागांची तपासणी करणाऱ्या उपकरणांमध्ये याचा मोठा फायदा होईल. कॉम्प्युटर आणि डेटा सेंटर्समध्ये माहितीचा प्रवाह प्रकाशवेगाने वाढवण्यासाठी या चिप-आकाराच्या लेसरचा वापर केला जाऊ शकतो. भविष्यात आपल्या स्मार्टफोनमध्येही प्रगत लेझर सेन्सर्स पाहायला मिळू शकतात, ज्यामुळे थ्रीडी स्कॅनिंग आणि फोटोग्राफी आणखी अचूक होईल. वैज्ञानिक विश्वात या शोधाला एक मैलाचा दगड मानले जात असून, यामुळे भविष्यातील इलेक्ट्रॉनिक्स आणि फोटोनिक्स क्षेत्राचा चेहरामोहरा बदलणार आहे.
