कॅनबेरा : ऑस्ट्रेलियातील प्रसिद्ध नुल्लारबोरच्या मैदानावरील जमिनीला पडलेल्या हजारो मैल लांब रहस्यमय खड्ड्यांचे आणि भेगांचे मूळ रहस्य अखेर उलगडले आहे. या निर्जन मैदानाच्या खाली असलेल्या विशालकाय सिंकहोल्स आणि विस्तीर्ण गुहांच्या जाळ्यामुळे हे खड्डे तयार झाले असल्याचे नव्या संशोधनातून समोर आले आहे. वैज्ञानिकांनी उपग्रह छायाचित्रे आणि प्रगत भूगर्भीय तंत्रज्ञानाचा वापर करून जमिनीखालील या अथांग गुहांचा शोध लावला आहे.
दक्षिण आणि पश्चिम ऑस्ट्रेलियाच्या सीमेवर पसरलेले ‘नुल्लारबोरचे मैदान’ हे जगातील सर्वात मोठे चुनखडीचे पठार मानले जाते. या ओसाड आणि सपाट प्रदेशावर हजारो वर्षांपासून समांतर रेषेत पसरलेले लांबच लांब खड्डे आढळतात. हे खड्डे नक्की कशामुळे तयार झाले, याबद्दल दीर्घकाळापासून अनेक सिद्धांत मांडले जात होते. नुकत्याच झालेल्या अभ्यासात असे दिसून आले आहे की, लाखो वर्षांपूर्वी जेव्हा या भागात मुसळधार पाऊस पडत असे, तेव्हा आम्लयुक्त पाणी चुनखडीच्या खडकांमध्ये झिरपले. यामुळे जमिनीच्या खाली मोठ्या गुहा आणि सिंकहोल्स (जमीन खचून तयार झालेले खड्डे) तयार झाले.
काळाच्या ओघात या भूगर्भातील गुहांचे छत कमकुवत होऊन कोसळले, ज्यामुळे वरील जमिनीवर खड्डे आणि लांबच लांब भेगा पडल्या. जमिनीवरील हे खड्डे प्रत्यक्षात खाली असलेल्या प्रचंड मोठ्या गुहांच्या प्रणालीशी जोडलेले आहेत. या शोधामुळे ऑस्ट्रेलियाच्या भूगर्भीय इतिहासावर आणि लाखो वर्षांत झालेल्या हवामान बदलांवर नवा प्रकाश पडला आहे. तसेच, या गुहांमध्ये हजारो वर्षांपूर्वीच्या दुर्मीळ जीवाश्मांचा आणि प्राचीन पर्यावरणाचा खजिना दडलेला असण्याची शक्यता संशोधकांनी व्यक्त केली आहे.
